Jako jeden z największych zasobów wiedzy na świecie Wikipedia musi być reprezentatywna dla otaczającego nas świata. Kobiety stanowią połowę światowej populacji, a jednak tylko 19% wszystkich treści w projektach Wikimedia - w tym biografie w Wikipedii - dotyczy kobiet. Fundacja Wikimedia i globalne społeczności wolontariuszy Wikipedii zobowiązały się do ulepszania treści związanych z kobietami - mówi Nataliia Tymkiv, ukraińska wikipedystka i dyrektor finansowa Centrum Demokracji i Praworządności, która będzie gościnią specjalną Perspektywy Women in Tech Summit 2025.
Z Nataliią Tymkiv, ukraińską wikipedystką i dyrektor finansową Centrum Demokracji i Praworządności, która będzie gościnią specjalną Perspektywy Women in Tech Summit 2025, rozmawia Magda Tytuła.
Jaką funkcję w dzisiejszym świecie, w którym informacja i wiedza są jednymi z kluczowych zasobów, pełni Wikipedia?
Wikipedia jest największym wspólnym zbiorem darmowej wiedzy w historii ludzkości. Niedawno została nazwana „faktyczną siecią, która spaja cały cyfrowy świat”. Dziś Wikipedia zasila znaczną część internetu, od wyszukiwarek po asystentów głosowych; jej treści tworzone przez ludzi są głównym źródłem danych szkoleniowych dla generatywnych narzędzi AI takich jak ChatGPT. Uważam, że Wikipedia dziś jest ważniejsza niż kiedykolwiek: pomaga nam rozwinąć wspólne zrozumienie otaczającego nas świata.
Jak zmienia się dziś Wikipedia?
Wiedza tworzona przez ludzi w Wikipedii odgrywa - i nadal będzie odgrywać - istotną rolę w dzisiejszym ekosystemie informacyjnym. Większość dostępnych na rynku modeli jest szkolona na treściach Wikipedii, a Wikipedia jest prawie zawsze największym źródłem danych szkoleniowych w ich zestawach danych. W internecie zalewanym treściami generowanymi maszynowo wiarygodne, tworzone przez ludzi i wyselekcjonowane treści w Wikipedii stają się jeszcze bardziej wartościowe.
A jak widzisz przyszłość Wikipedii wobec rozwoju sztucznej inteligencji?
Podejście do sztucznej inteligencji w Wikipedii zawsze polegało na tym, że to ludzie tworzą, ulepszają i kontrolują pracę wykonaną przez sztuczną inteligencję. Fundacja Wikimedia ma zespół tworzący nową generację modeli AI, które mają wciąż zwiększać możliwości wolontariuszy. Nasz zespół technologiczny regularnie współpracuje z wolontariuszami nad funkcjami zaprojektowanymi w celu usprawnienia pracy redaktorów, umożliwiając im skupienie się na tekstach wymagających złożonej ludzkiej oceny. Ponadto różne społeczności językowe w Wikipedii mają różne procesy dotyczące treści generowanych przez sztuczną inteligencję.
W jaki sposób Wikipedia broni się przed staniem się niebezpiecznym źródłem informacji (np. zagrożenie powielania fake newsów, jednostronnych lub subiektywnych opinii i treści)?
W ciągu ostatnich 23 lat wikipedyści opracowali solidne zasady mające zapewnić wiarygodność i dokładność informacji zamieszczonych w Wikipedii. Każdy może edytować Wikipedię, ale treści dodawane do witryny muszą spełniać szereg wymagań dotyczących neutralności i weryfikowalności. Każda informacja musi być poparta wiarygodnym źródłem. Użyte źródła są przywoływane i wymienione na dole każdego artykułu, aby czytelnicy wiedzieli, skąd pochodzą informacje. Autorzy Wikipedii monitorują również artykuły pod kątem stronniczości lub fałszywych informacji. W wielu przypadkach niedokładne informacje w artykułach Wikipedii są poprawiane w ciągu kilku minut, szczególnie w przypadku artykułów specjalistycznych.
A jak dbacie o aktualność informacji w świecie, w którym wiedza zmienia się tak szybko?
Ponieważ Wikipedia jest edytowana ponad 300 razy na minutę, wolontariusze są wykwalifikowani, by informacje w Wikipedii były aktualne, szczególnie w przypadku popularnych lub często odwiedzanych tematów. Doświadczeni wolontariusze przeglądają kanał „ostatnie zmiany” zawierający najnowsze edycje i pomagają upewnić się, że nowe wersje artykułów o zmieniających się wydarzeniach - od wyborów po klęski żywiołowe - są zgodne z najnowszymi informacjami. Od czasu do czasu w różnych wersjach językowych Wikipedii odkrywane są mistyfikacje i zwykle te odkrycia prowadzą do poprawy dokładności Wikipedii poprzez położenie większego nacisku na źródła informacji.
Aby wspierać wolontariuszy w zapewnieniu neutralności i wiarygodności informacji w Wikipedii, Wikimedia Foundation dostarcza im odpowiednie narzędzia. Na przykład Wikimedia Polska zapewnia szkolenia dla polskich administratorów i redaktorów Wikipedii, w tym szkolenia w zakresie wykrywania dezinformacji lub pracy z wiarygodnymi źródłami.
W jaki sposób źródła takie jak Wikipedia mogą wpływać na rozpowszechnianie określonych treści, np. związanych z kobietami?
Jako jeden z największych zasobów wiedzy na świecie Wikipedia musi być reprezentatywna dla otaczającego nas świata. Kobiety stanowią połowę światowej populacji, a jednak tylko 19% wszystkich treści w projektach Wikimedia - w tym biografie w Wikipedii - dotyczy kobiet. Fundacja Wikimedia i globalne społeczności wolontariuszy Wikipedii zobowiązały się do ulepszania treści związanych z kobietami.
Przykładowo Wikimedia Polska od kilku lat jest gospodarzem inicjatywy o nazwie „Kampania (Nie)Znane Kobiety Wikipedii”. Ta inicjatywa ma na celu wypełnienie luki między płciami poprzez przywrócenie zapomnianych postaci kobiet do globalnej świadomości. Od momentu rozpoczęcia tego projektu do polskiej Wikipedii dodano ponad 1800 kobiet, a w edycji 2025 dodano ich ponad 350.
Ideą tych wysiłków jest uczynienie kobiet i ich wkładu bardziej widocznymi. Badanie systemu politycznego USA z 2015 r. wskazuje, że „kobiety wybrane na urzędy stanowe mogą inspirować inne kobiety do wejścia do polityki i pięcia się po szczeblach kariery”, ponieważ służą jako wzór do naśladowania. Jeśli dziewczęta na całym świecie mogą czytać o inspirujących kobiecych wzorach do naśladowania, które nie ograniczają się tylko do „tradycyjnych” zawodów i stanowisk, mogą dokonywać lepszych wyborów w swojej karierze. Wikipedia to doskonała platforma, by dotrzeć do miliardów ludzi i walczyć ze stereotypami.
Dlaczego Ty sama dołączyłaś do społeczności wikipedystów?
Założyłam konto, ponieważ zauważyłam błąd w artykule, który czytałam - „ktoś się myli w internecie” jest bardzo silnym motywatorem. Zaczęłam edytować tekst, gdy znalazłam informacje, które nie były łatwo dostępne w internecie. Przeczytałam o ukraińskim poecie zabitym przez system i pomyślałam, że artykuł o nim na Wikipedii będzie lepszym sposobem na uczczenie jego pamięci niż post na moim osobistym blogu. Chciałam dotrzeć do większej liczby osób z ważnymi według mnie informacjami - i to jest drugi bardzo silny motywator. I oczywiście motywowało mnie zachowanie i wzbogacenie mojego własnego języka; chciałam, aby cała wiedza na świecie była dostępna w języku ukraińskim. Ten trzeci argument jest naprawdę ważnym powodem, dla którego zaczęłam się udzielać w Wikipedii.
Jakie wartości ważne dla Ciebie osobiście są realizowane przez Wikipedię?
Bycie wikipedystą oznacza wiarę, że pomimo wszystkich złych i niepokojących rzeczy, które dzieją się na świecie, wszystko może stać się lepsze. Możemy pomóc dostarczyć informacje tam, gdzie są potrzebne, dokumentować je, zachowywać. Żyjemy w niedoskonałym świecie, edytujemy niedoskonałą Wikipedię, ale dążymy do lepszego. Wikipedia jako koncepcja była w pewnym momencie uważana za niemożliwą - otwarta edycja przez każdego na świecie nie brzmi jak dobry pomysł z całym potencjałem internetowego trollingu, nękania itp. A jednak jakoś się udało. Bycie częścią tego cudu jest inspirujące.
Nataliia Tymkiv dyrektorka finansowa Centrum Demokracji i Praworządności, ukraińskiej organizacji non-profit zajmującej się polityką medialną i prawami człowieka. Dorastała w zachodniej Ukrainie. Ma tytuł magistra administracji publicznej oraz tytuł specjalisty w zakresie zarządzania dokumentacją i działalnością informacyjną. W projektach Wikimedia Nataliia była aktywnym współtwórcą w 2011 roku, a wkrótce potem została administratorem ukraińskiej Wikipedii.
Pod koniec 2012 r. Nataliia dołączyła do zarządu Wikimedia Ukraina jako skarbnik. W 2013 r. została dyrektorem wykonawczym Wikimedia Ukraine jako wolontariuszka. W 2015 r. powróciła na stanowisko wiceprzewodniczącej i skarbnika zarządu.
Przez cały okres pracy w zarządzie Nataliia pomagała nadzorować rozwój i ekspansję Wikimedia Ukraine, w tym dbać o poprawę przejrzystości i procesów związanych z zarządzaniem, rozwój personelu Wikimedia Ukraine oraz budowanie i utrzymywanie relacji z darczyńcami, partnerami i społecznością.