Prof. Cezary Galewicz z Wydziału Filozoficznego oraz prof. Paweł Moskal z Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej zostali laureatami grantów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (European Research Council - ERC). Na swoje badania otrzymali niemal 5 mln euro.
Prof. Cezary Galewicz z Katedry Porównawczych Studiów Cywilizacji UJ zrealizuje projekt "Głosy z Głębokiego Południa: kultury pieśni pāṭṭu Azji Południowej" (akronim VOICES). W 5-letnich badaniach uczestniczyć będą specjaliści z pogranicza badań kulturowych, antropologii literatury, lingwistyki, etnomuzykologii i cyfrowej humanistyki z Polski, Holandii, Włoch, Francji, USA i Indii. W południowo-indyjskim języku malajalam słowo pāṭṭu oznacza "pieśń" i odsyła do prawdziwej galaktyki powiązanych, ale regionalnie zróżnicowanych tradycji pieśni epickiej, bohaterskiej, liturgicznej, magicznej: od pieśni utrwalających kulturową pamięć miejsc po liturgiczne pieśni intonowane w celu przebudzenia bóstwa, transformacji bohatera, uruchomienia lub odwrócenia klątwy.
Niniejszy projekt oferuje całkowicie nowe spojrzenie na historię kultur pieśni Azji Południowej. Zakłada zbudowanie cyfrowego archiwum pieśni w postaci audiowizualnych rejestracji, transkrypcji, identyfikacji i dokumentacji źródeł pisanych i innego rodzaju artefaktów. Projekt skupia się na historycznej kontekstualizacji wyłaniania się regionalnych kultur pieśni i zobrazowaniu strategii, technik i technologii, z pomocą których zdołały one mobilizować społeczności, wykształcać nowe gatunki ekspresji i alternatywne formy organizacji społecznej. Zadaniem projektu będzie m.in. historyczne "zmapowanie" najważniejszych regionalnych kultur tego rodzaju, ich typologizacja, wyartykułowanie związków wzajemnych i odmienności. Projekt stawia sobie ambicje całkowitej rekonfiguracji historycznego rozumienia współistnienia literackich kultur wysokich oraz tych, które określano mianem "ludowych" bądź "podporządkowanych" z możliwymi konsekwencjami dla badań wielu innych regionów.
Z kolei prof. Paweł Moskal z Instytutu Fizyki im. Mariana Smoluchowskiego UJ otrzymał 2,5 mln euro na projekt "Czy natlenianie tkanek można badać za pomocą pozytonium?" (akr. POSITRONIUM). Opracowanie metody nieinwazyjnej oceny hipoksji (niedoboru tlenu w tkankach) jest jednym z ważniejszych wyzwań medycyny obrazowej. Projekt ten jest motywowany ekscytującym pytaniem, czy możliwe jest ocenienie stężenia tlenu w tkankach poprzez pomiar fotonów pochodzących z anihilacji pozytonium wewnątrz komórek. Egzotyczny atom pozytonium jest wytwarzany w organizmie człowieka podczas diagnozowania za pomocą pozytonowej emisyjnej tomografii (PET). Zjawisko to nie było do tej pory wykorzystywane w medycynie. Dopiero w zeszłym roku pod kierunkiem prof. Pawła Moskala wykonany został 1. obraz właściwości atomów pozytonium w mózgu człowieka. Jest to pionierskie osiągnięcie wprowadzające zastosowanie pozytonium w medycynie.
Projekt zostanie zrealizowany przy użyciu unikalnego systemu tomograficznego J-PET i metody pomiaru splątania kwantowego wynalezionych przez prof. Pawła Moskala. Tomograf J-PET umożliwia obrazowanie czasu życia pozytonium w człowieku i wykrywanie polaryzacji fotonów z anihilacji pozytonium. Do badania splątania konieczna jest możliwość pomiarów wielu fotonów jednocześnie. Tomograf J-PET zbudowany na Uniwersytecie Jagiellońskim pod kierunkiem profesora Moskala jest pierwszym wielofotonowym tomografem na świecie. Dlatego badania zaplanowane w tym projekcie można obecnie przeprowadzić tylko na Uniwersytecie Jagiellońskim. Żaden inny tomograf nie daje takiej możliwości.


