Według raportu British Council The Future of English: Global Perspectives prawie dwa miliardy ludzi na całym świecie oraz 34% Polaków i Polek posługiwało się językiem angielskim jako językiem obcym w 2017 roku.

Z okazji Europejskiego Dnia Języków, British Council, organizacja reprezentująca Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w zakresie współpracy kulturalnej i edukacyjnej, przygląda się zmieniającemu się paradygmatowi języka angielskiego jako języka obcego oraz temu, w jaki sposób jest on używany w różnych krajach i na różnych terytoriach, dając w ten sposób początek regionalnym wariantom języka angielskiego.

Badanie British Council wskazuje, że język angielski nieustannie się zmienia, a jego granice mogą się zacierać; język angielski używany jest na wiele różnych sposobów, często w kręgach wielojęzycznych i wielokulturowych.

Czy na język wpływamy tylko jako jego użytkownicy i użytkowniczki? A może nasze rodzime języki również wzięły udział w kształtowaniu dzisiejszego języka angielskiego? Oto kilka przykładów słów, które język angielski zapożyczył z różnych języków europejskich:

Zapożyczenia z języka portugalskiego:

• Labrador – Labrador (teren w Kanadzie) – swoją nazwę najprawdopodobniej zawdzięcza portugalskiemu nawigatorowi João Fernandesowi Lavradorowi, pierwszemu Europejczykowi, który stworzył mapę północno-wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej. Rasa psów labrador retriever pochodzi z tego regionu i jemu zawdzięcza swoją nazwę.
• Tank – czołg – pochodzi bezpośrednio z portugalskiego tanque, zaczerpniętego z arabskiego ṭanqah, oznaczającego cysternę.
  ebra – zebra – słowo pochodzenia portugalskiego; Portugalczycy byli pierwszymi Europejczykami, którzy zobaczyli te zwierzęta w Afryce. Wygląd zebry skojarzył im się z obecnie wymarłym, a wówczas obecnym na terenie Portugalii gatunkiem konia - zebro

Zapożyczenia z języka greckiego:

• Dialogue – dialog – słowo powstałe ze złączenia słów log (z gr. słowo, idea, nauka) i dia (z gr. przez).
• Phobia – fobia – słowo oznaczające strach przed czymś, np. arachnofobia, czyli strach przed pająkami.
• Democracy – demokracja – słowo to wywodzi się od demos (z gr. ludzie), oznaczając władzę ludu.

Zapożyczenia z języka polskiego:

Język polski również odegrał rolę w kształtowaniu angielskiego! Oto kilka polonizmów funkcjonujących w języku angielskim:

• Spruce – świerk – słowo bezpośrednio wywodzące się z polskiego, od określenia ,,z Prus”. Między XV a XVII wiekiem kluczowym towarem eksportowanym z Polski na zachód Europy było drewno. Z Prus Królewskich, będących prowincją naszego kraju, do Wielkiej Brytanii najczęściej wypływały świerki pod budowę statków. Brytyjczycy wielokrotnie słysząc (bądź czytając), że surowiec ten pochodzi ,,z Prus”, zmienili lekko pisownię i nazwali świerk spruce.
• Vampire – wampir – słowo pochodzi ze staropolskiego wąpierz, oznaczającego upiora. Słowo to pojawiło się w języku angielskim dopiero w 1732 roku w doniesieniach prasowych dotyczących ,,epidemii wampiryzmu” w Europie Wschodniej. Spopularyzowane zostało przez powieść Drama Stokera ,,Dracula” z 1897 roku.
• Kevlar – kewlar – syntetyczne włókno – słowo powstało od nazwiska Stephanie Kwolek, amerykańskiej naukowczyni, której rodzice byli polskimi imigrantami. Stephanie kierowała zespołem naukowców, który wynalazł to włókno.

Angielski w wielojęzycznej rzeczywistości

The Future of English: Global Perspectives to pierwsza publikacja wydana w ramach globalnego programu badawczego rozpoczętego przez British Council w 2020 r., która analizuje trendy kształtujące sposoby używania języka angielskiego jako języka globalnego. Jednym z nich jest rosnąca liczba regionalnych wariantów języka angielskiego oraz to, w jaki sposób uwzględnienie ich wszystkich może przyczynić się do zachowania przez język angielski statusu lingua franca.

- Myślę, że różne wersje języka angielskiego już są istotne, chociażby dlatego, że są używane i akceptowane. Angielski należy tak naprawdę do każdego, kto go używa. Sądzę, że to samo dotyczy wszystkich języków. Lokalne odmiany angielskiego rozwinęły się również jako lingua franca, na przykład w formie Hinglish (mieszanka hindi i angielskiego w Indiach), Singlish (w Singapurze, obejmujący angielski, chiński i malajski) – mówi Mina Patel, kierująca zespołem badawczym Future of English w British Council.

Badania przeprowadzone wśród nauczycieli i nauczycielek języka angielskiego pokazują, że chociaż większość z nich jest świadoma koncepcji różnych wersji języka, nadal koncentrują się oni na nauce kanonicznych wersji brytyjskiego lub amerykańskiego angielskiego, szczególnie w zakresie wymowy.

Jeśli chodzi o certyfikację, najszerzej uznawane testy (IELTS, Cambridge, TOEFL i Pearson) nie tracą popularności, ale pojawia się powoli zapotrzebowanie na alternatywne sposoby oceny znajomości języka angielskiego, które uwzględnią różne wersje tego języka używane na świecie.

Raport The Future of English prognozuje, że standardy dotyczące literackiego języka angielskiego będą nadal istnieć, chociaż różne wersje tego języka używane na świecie są już omawiane w świecie akademickim, a nawet na poziomie polityk edukacyjnych. Być może osoby kształtujące politykę językową, które rozumieją, w jaki sposób język angielski jest używany lokalnie w danym miejscu, będą w stanie wspierać odpowiednią dla danego kontekstu i obszaru komunikację w języku angielskim.

Źródło: British Council