Wśród laureatów nagrody EDUinspiracje 2023 znalazł się projekt „Affective loop in Socially Assitive Robotics as an intervention tool for children with autism” z Politechniki Gdańskiej (realizowany w latach 2019-2022). O projekcie, który doceniono w kategorii „Wyrównywanie szans”, opowiedziała Perspektywom dr hab. inż. Agnieszka Landowska, prof. uczelni, pomysłodawczyni przedsięwzięcia i jego pierwsza kierownik z ramienia PG.
Podczas gdy w Wielkiej Brytanii wykorzystanie robotów socjalnych w terapii jest już czymś normalnym, w Polsce wciąż pozostaje metodą, o której niewiele osób słyszało, co dopiero mówić o jej zastosowaniu w gabinetach terapeutycznych. – W toku moich badań nie znalazłam ani jednej placówki terapeutycznej w Polsce, która pracowałaby z osobami dotkniętymi autyzmem, używając robotów – mówi prof. Landowska, która po raz pierwszy z Kasparem, czyli robotem socjalnym wykorzystywanym w terapii osób z autyzmem, zetknęła się kilka lat temu na Uniwersytecie w Hertfordshire, przy okazji udziału w projekcie Cost Ludi.
Projekt, który zainicjowała prof. Landowska, a który współtworzyło konsorcjum 6 uczelni i instytucji z Polski (liderem była PG), Wielkiej Brytanii (Uniwersytet w Hertfordshire), Niemiec (University of Augsburg), Turcji (Istanbul Technical University oraz Yeditepe University) i Macedonii (Macedonian Association for Applied Psychology), obejmował badania interakcji między dzieckiem a robotem pod kątem efektywności tych interakcji w terapii autyzmu. – Roboty takie jak Kaspar stanowią pretekst do tego, by wyuczyć dziecko z autyzmem pewnych pożądanych zachowań i by to, co dziecko osiągnie w ramach interakcji z maszyną, potem znajdowało zastosowanie w relacjach z innymi ludźmi – tłumaczy prof. Landowska. – Ponadto w naszych badaniach chodziło o przeanalizowanie emocji dzieci ze spektrum autyzmu, co jest niezwykle trudnym wyzwaniem w przypadku tej grupy osób. Dzięki użyciu Kaspara można zaobserwować, jak różne interakcje między nim a dzieckiem wpływają na zmianę emocji i zachowań małego pacjenta.
Kaspar to robot dostosowany do preferencji dzieci z autyzmem. Co ciekawe, w Kasparze tyleż co jego funkcje i techniczne możliwości, liczy się też wygląd: wystarczająco robotyczny, by pacjenci mający problem z interakcją z innymi ludźmi mogli go zaakceptować i chcieli z nim pracować, a jednocześnie wystarczająco ludzki, by wypracowane w czasie terapii z Kasparem zachowania mogły być potem przenoszone na relacje z ludźmi.
W projekcie oprócz badań przewidziano też część szkoleniową – nie tylko dla terapeutów, ale również dla studentów. Jak wyjaśnia prof. Landowska: – Zależy nam, by Politechnika Gdańska kształciła inżynierów potrafiących wziąć odpowiedzialność za tworzenie technologii przyszłości. Dla mnie to oznacza, że należy uwrażliwiać studentów na różne potrzeby, na różnych użytkowników, tak by projektowane technologie były dostępne dla każdego, niezależnie od jego umiejętności czy deficytów. Kaspar stanowił element takiej pracy dydaktycznej ze studentami i uświadomienia im możliwości wykorzystania technologii także w pracy terapeutów i psychologów.
Magda Tytuła
EDUinspiracje – organizowany przez Narodową Agencję Programu Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności konkurs, którego celem jest wyłonienie najbardziej wartościowych projektów, zwłaszcza w zakresie upowszechniania rezultatów. Nominacji do nagrody dokonali eksperci Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji, a projekty były oceniane według kryteriów, które zgodnie z wymogami Komisji Europejskiej stanowią wytyczne w zakresie wyboru najlepszych praktyk.
W uzasadnieniu nominacji do nagrody dla projektu „Affective loop in Socially Assitive Robotics as an intervention tool for children with autism” z Politechniki Gdańskiej można przeczytać: „Projekt umożliwił rozwój kompetencji wśród kadry naukowej i studentów w zakresie wykorzystania robotów do terapii dzieci z ASD, a 65 dzieci z ASD z różnych krajów zapoznało się z robotem Kaspar. Wyniki projektu mają potencjał transferu do innych krajów i sektorów, a działania upowszechniające obejmowały wykłady, webinary, szkolenia oraz artykuły naukowe.