Aktualna sytuacja epidemiologiczna wpłynie na sytuację studentów zagranicznych oraz mobilność studentów. Wprawdzie poszczególne restrykcje są obecnie stopniowo znoszone, jednak dla realizacji przez uczelnie celów związanych z umiędzynarodowieniem konieczne jest zapewnienie stabilności rozwiązań prawnych - na wypadek niekorzystnego rozwoju sytuacji epidemiologicznej. Chodzi o rozwiązania skuteczne i trwałe, które pozwalają na osiągnięcie równowagi pomiędzy ograniczeniami płynącymi z faktu istnienia pandemii i potrzebą rozwijania procesu umiędzynarodowienia.
Obecnie potrzebny jest dialog w celu znalezienia skutecznych rozwiązań w następujących obszarach:
I. Rekrutacja studentów i dokumenty wymagane do przyjęcia na studia
Aktualnie obowiązujące przepisy, procedury i terminy rekrutacji mogą być trudne do zrealizowania dla kandydatów z zagranicy za względu na:
- przesunięte egzaminy kończące szkoły średnie w innych krajach, późniejsze terminy otrzymania dokumentów;
- problemy z otrzymaniem legalizacji dokumentu potwierdzającego zdobyte wykształcenie średnie w kraju ojczystym, z powodu ograniczeń w funkcjonowaniu polskich placówek konsularnych oraz ograniczeń funkcjonowania edukacyjnych instytucji zagranicznych (zgodnie z art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie może być przyjęta osoba, która posiada świadectwo dojrzałości albo świadectwo dojrzałości i zaświadczenie o wynikach egzaminu maturalnego z poszczególnych przedmiotów, o których mowa w przepisach o systemie oświaty; świadectwo dojrzałości i dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie nauczanym na poziomie technika, o których mowa w przepisach o systemie oświaty; świadectwo dojrzałości i zaświadczenie o wynikach egzaminu maturalnego z poszczególnych przedmiotów oraz dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie nauczanym na poziomie technika, o których mowa w przepisach o systemie oświaty; świadectwo lub inny dokument uznany w Rzeczypospolitej Polskiej za dokument uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia zgodnie z art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2019 r. poz. 1481, 1818 i 2197); świadectwo i inny dokument lub dyplom, o których mowa w art. 93 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 4; świadectwo lub dyplom uznany w Rzeczypospolitej Polskiej za dokument uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia zgodnie z umową bilateralną o wzajemnym uznawaniu wykształcenia; świadectwo lub inny dokument uznany za równorzędny polskiemu świadectwu dojrzałości na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 marca 2015 r.);
- problem z wystawieniem zaświadczenia o przyjęciu na studia wynikający z braku legalizacji dokumentu potwierdzającego zdobyte wykształcenie średnie w kraju ojczystym (cudzoziemiec musi otrzymać zaświadczenie o przyjęciu na studia zanim zacznie ubiegać się o wizę. Jest to jeden z warunków uzyskania wizy studenckiej – art. 64a ust. 1 w zw. z art. 144 ust. 1 pkt 1 lit a) ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach);
- problemy z przedstawieniem w Polsce dokumentów (w tym kopii potwierdzonej przez polskiego notariusza albo przez konsula RP w państwie wydania dokumentu) poświadczających zdobycie edukacji średniej w kraju ojczystym i uzyskanie decyzji administracyjnej poświadczającej uznanie tychże dokumentów (zgodnie z art. 93 ust. 3 ustawy o systemie oświaty jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, świadectwa i inne dokumenty wydane za granicą przez szkoły lub instytucje edukacyjne uznawane przez państwo, na którego terytorium lub w którego systemie edukacji działają, mogą być uznane w drodze decyzji administracyjnej za dokument potwierdzający w Rzeczypospolitej Polskiej wykształcenie podstawowe, gimnazjalne, zasadnicze zawodowe, zasadnicze branżowe, średnie branżowe lub średnie, lub uprawnienie do kontynuacji nauki, w tym uprawnienie do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe, z uwzględnieniem zakresu uprawnień w państwie wydania świadectwa lub innego dokumentu).
W związku z powyższymi potencjalnymi ograniczeniami, szansą na rekrutacje studentów zagranicznych może być:
- możliwość przedłożenia dokumentów po rozpoczęciu studiów;
- zmiana wymogów formalnych dotyczących dokumentów rekrutacyjnych z uwzględnieniem problemów mobilności, dostępności instytucji oraz ograniczeń funkcjonowania instytucji pocztowych i transportowych. Potencjalnie rozwiązaniem może być np. wprowadzenie możliwości zdalnego uzyskiwania opinii i uznawalności dokumentu przez kuratorium i/lub NAWA, dopuszczanie wykorzystywania skanów dokumentów, a nie oryginałów dokumentów, stworzenie i udostępnianie repozytorium wzorów dokumentów na wzór KReM.
- możliwość przedłożenia dokumentów w formie elektronicznej, w przypadku wydawania przez kraje dokumentów podpisanych elektronicznie podpisami kwalifikowanymi lub pieczęcią elektroniczną czy też dokumenty generowane z systemu.
II. Przyjmowanie kandydatów na studia a realizacja zajęć.
Jednym z możliwych scenariuszy, który może wystąpić w nowym roku akademickim 2020/21 jest kolejna fala zachorowań na koronawirusa. Nauczanie zdalne może być jedyną formą realizacji zajęć np. dla studentów, którym nie uda się dotrzeć do Polski ze względu na epidemię czy wynikające z niej ograniczenia dotyczące mobilności.
Rozwiązania możliwe wobec takiego scenariusza to:
- dopuszczona warunkowa realizacja nauczania w formie zdalnej, przez rok akademicki 2020/2021;
- kształcenie odbywałoby się za pomocą metod i technik kształcenia na odległość zarówno w formie synchronicznej, jak i asynchronicznej. Student nie przebywałby na terytorium RP.
Powyższe rozwiązanie powinno nieść za sobą konieczność zmiany w systemie POL-on, aby można było zaznaczyć, że student nie przebywa na terytorium RP – z uwagi na dostęp do systemu POL-on przez Straż Graniczną. Taka zmiana umożliwiłaby przekazywanie informacji odpowiednim służbom o przebywających w Polsce obcokrajowcach zgodnie ze stanem faktycznym.
Zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów, liczba punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, nie może być większa niż 50% liczby punktów ECTS, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1. Planowane zwiększenie tego udziału do 75% powinno dotyczyć nie tylko studiów o profilu ogólnoakademickim, ale też praktycznym, co zwiększy konkurencyjność naszych uczelni w czasach niepewnej przyszłości.
III. Przyjmowanie studentów a możliwość otrzymania wizy studenckiej i uczestniczenia w zajęciach na uczelni.
Jednym z rozwiązań jest umożliwienie realizacji nauczania zdalnego dla studentów niemogących przybyć do Polski ze względu na ograniczenia wynikające z pandemii. Jednocześnie można wprowadzić regulacje umożliwiające przyspieszone procedury wizowe dla studentów wraz z formą zabezpieczenia np. potwierdzaniem statusu studenta, stopniem realizacji zajęć przez studentów, jako uwiarygodnienie statusu studenta, dla osób które po ustaniu pandemii będą kontynuować studia w Polsce.
W przypadku konieczności przywrócenia obostrzeń w zakresie obowiązku odbycia kwarantanny po przyjeździe do RP, powinno zostać zachowane zwolnienie z obowiązku odbycia tej kwarantanny w stosunku do studentów. Nie powinno być również żadnych innych ograniczeń dotyczących swobodnego przyjazdu na teren RP dla studentów podejmujących bądź kontynuujących naukę na terenie RP.
IV. Wydawanie decyzji administracyjnych – na czas ograniczonej mobilności.
Wnosimy o rozważenie wprowadzenia rozwiązania tymczasowego związanego
z wydawaniem decyzji o przyjęciu czy skreśleniu z listy studentów inaczej niż listownie
i przez e-PUAP (brak adresu w Polsce i numeru PESEL).
Konkluzja
Zapraszam całe środowiska akademickiego do współpracy - w celu doprowadzenia do wdrożenia proponowanych zmian. Brak podjęcia działań w najbliższym okresie uniemożliwi skuteczną rekrutację zagraniczną, co skutecznie wykorzystają inne kraje, które chcą zaistnieć na międzynarodowym rynku szkolnictwa wyższego.
Maciej Kolasiński
Wiceprezes Zarządu
Centrum Rozwoju Szkół Wyższych TEB Akademia
Kontakt: