28 sierpnia na szczycie Pop Iwan w Czarnohorze odbyło się uroczyste zakończenie III etapu odbudowy przedwojennego Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologicznego, będącego wspólnym projektem Uniwersytetu Warszawskiego i Przykarpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka, znanego jako „Biały Słoń”. Podczas uroczystości otwarto również Międzynarodowe Centrum Wspólnego Użytkowania Aparatury Naukowej.
W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz Polski i Ukrainy oraz rektorzy uczelni realizujących wspólny projekt – prof. Alojzy Z. Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, i prof. Valentyna Yakubiv, rektorka Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka. W wydarzeniu wzięli udział również Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego RP, Andrzej Szeptycki, podsekretarz stanu, oraz Andrii Butenko, minister edukacji i nauki Ukrainy. Podczas spotkania ministrowie podpisali deklarację o współpracy dotyczącej rozwoju Karpat jako otwartej przestrzeni dla nauki i edukacji.
Nowo otwarte Międzynarodowe Centrum Wspólnego Użytkowania Aparatury Naukowej ma służyć rozwojowi badań prowadzonych przez zespoły z Polski i Ukrainy. Zainstalowana w obserwatorium aparatura będzie dostępna nie tylko dla naukowców Uniwersytetu Warszawskiego i Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka, ale również dla innych zespołów badawczych.
Nowy teleskop
Jednym z najważniejszych punktów uroczystości była prezentacja nowego teleskopu przez prof. Włodzimierza Trojańskiego, dyrektora Astronomicznej Stacji Badawczej Międzynarodowego Centrum Naukowego „Obserwatorium”. Urządzenie umieszczono pod kopułą przystosowaną do trudnych warunków na wysokości ponad 2 tys. metrów. W przyszłości teleskop ma umożliwiać zdalne prowadzenie obserwacji.
Nowa infrastruktura pozwoli rozwijać badania z zakresu astronomii, meteorologii, nauk o Ziemi i zmian klimatycznych. W projekt zaangażowane są także m.in. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie i Polska Akademia Nauk.
Wyróżnienie dla rektora UW
Ważnym momentem uroczystości było uhonorowanie osób szczególnie zaangażowanych w rozwój polsko-ukraińskiej współpracy akademickiej. Certyfikaty Uznania Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy otrzymali prof. Alojzy Z. Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Jerzy Lis, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, oraz Jan Malicki, dyrektor Studium Europy Wschodniej UW.
Wyróżnienia przyznano za znaczący wkład w rozwój współpracy Polski i Ukrainy w dziedzinie nauki i edukacji oraz wspieranie kontaktów między środowiskami naukowymi obu państw.
„Biały Słoń” – symbol współpracy
Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologiczne im. Marszałka Józefa Piłsudskiego powstało w latach 1936–1938 z inicjatywy Uniwersytetu Warszawskiego. Jego działalność przerwał wybuch II wojny światowej, a prace nad odbudową rozpoczęły się w 2012 roku. Dziś UW i Karpacki Narodowy Uniwersytet im. Wasyla Stefanyka rozwijają na Pop Iwanie ośrodek polsko-ukraińskiej współpracy naukowej. Od 2017 roku działa tam także polsko-ukraińska stacja ratownictwa górskiego.
Nowy etap działalności „Białego Słonia” ma wymiar zarówno naukowy, jak i symboliczny. Wspólna infrastruktura badawcza stwarza nowe możliwości współpracy naukowców z obu krajów i pokazuje, że nauka może być przestrzenią dialogu i budowania trwałych partnerstw – podkreślił minister Marcin Kulasek.
Wspólna infrastruktura
Podczas wizyty delegacja Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego spotkała się z przedstawicielami Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka, studentami i młodymi badaczami. Współpraca ma wspierać wymianę wiedzy i kadr oraz realizację wspólnych projektów badawczych. Odbudowane obserwatorium na Pop Iwanie staje się tym samym ważnym miejscem polsko-ukraińskiej współpracy naukowej.
Źródło:
{gallery}stories/2026-08-31-wspolne-badania{/gallery}