Ogłoszono wyniki Międzynarodowego Badania Umiejętności Uczniów PISA 2025, przeprowadzonego w Polsce przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE – PIB) na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Polscy 15-latkowie wypadają całkiem nieźle na tle innych państw europejskich - wyniki polskich uczniów w trzech podstawowych obszarach (umiejętności matematyczne, czytanie ze zrozumieniem i rozumowanie w naukach przyrodniczych) są wyższe od średniej dla krajów Unii Europejskiej oraz OECD, ale… W badaniach widać, że europejska edukacja przeżywa kryzys.
W badaniu PISA 2025 wzięło udział ponad 760 tysięcy uczniów z 91 krajów i regionów, w tym reprezentatywna próba 7 103 15-latków z 217 polskich szkół.
W obszarze “rozumowanie w naukach przyrodniczych”, który jest główną dziedziną tej edycji, Polacy osiągnęli średni wynik 495 punktów, co dało im trzecie miejsce w Unii Europejskiej, tuż za rówieśnikami z Estonii i Finlandii (średnia dla krajów UE – 476, średnia dla krajów OECD – 482). Satysfakcjonujące rezultaty odnotowano również w umiejętnościach matematycznych, gdzie średnia wyniosła 484 punkty (lepszy wynik od Polski uzyskała w krajach UE tylko Estonia. Średnia w UE – 460, OECD – 463) oraz w rozumieniu czytanego tekstu - z wynikiem 482 punktów (w tej dziedzinie Polskę wyprzedziły jedynie Estonia oraz Irlandia. UE – 451, OECD – 461) .
Najwyższe wyniki na świecie, podobnie jak w poprzednich edycjach badania PISA, uzyskali uczniowie z krajów i regionów Azji.
– Polscy uczniowie uzyskali wyraźnie lepsze wyniki od swoich rówieśników. W zależności od dziedziny, od 13 do 31 punktów wyższe, niż średnie dla państw UE i OECD. Osiągnięcia polskich uczniów są zbliżone do tych z 2022 roku. Ta stabilizacja jest dobrą wiadomością, ale by wrócić do poziomu, jaki mieli polscy piętnastolatkowie w 2018 roku, jest jeszcze daleka droga – mówi prof. Maciej Jakubowski, dyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego.
Badanie PISA 2025 uwidoczniło także zróżnicowanie pod względem płci oraz profilu kształcenia. Dziewczęta utrzymują przewagę w umiejętności czytania ze zrozumieniem, natomiast po raz pierwszy (w Polsce) odnotowano przewagę chłopców w zakresie matematyki. Najlepsze wyniki uzyskują uczniowie liceów ogólnokształcących, a największym wyzwaniem pozostaje poziom kompetencji w branżowych szkołach I stopnia, gdzie przeważająca część uczniów nie osiąga nawet podstawowego poziomu umiejętności niezbędnego do sprawnego funkcjonowania we współczesnym społeczeństwie!
W obszarze edukacji cyfrowej polscy piętnastolatkowie wykazali się wysokimi umiejętnościami rozwiązywania problemów z wykorzystaniem narzędzi informatycznych - zdobyli w tej innowacyjnej dziedzinie badania 507 punktów (średnia dla krajów UE - 492 i OECD - 500). Niestety, polscy uczniowie spędzają codziennie przed ekranem bardzo dużo czasu! Aż 74% przyznaje, że rozprasza się, bo korzysta z urządzeń cyfrowych w czasie lekcji (UE – 59%, OECD – 61%), a 62% potrzebuje być online i odpowiadać na wiadomości w czasie lekcji (UE 49%, OECD 44%). Dziewczęta częściej niż chłopcy zgłaszały niepokój z powodu braku telefonu oraz potrzebę bycia online. Co, niestety, przekłada się na gorsze rezultaty w nauce.
Największe wyzwania, które stoją przed polskim systemem oświaty wiążą się jednak z dobrostanem i postawą uczniów wobec szkoły. Polscy piętnastolatkowie należą do najmniej zadowolonych z życia nastolatków w Europie, rzadko wykazują ciekawość poznawczą oraz wytrwałość w dążeniu do celu, a wskaźniki poczucia przynależności do społeczności szkolnej pozostają bardzo niskie. Duża część polskiej młodzieży nie ma poczucia, że szkoła dobrze przygotowuje ich do dorosłego życia, co w połączeniu z wysokim poziomem absencji i spóźnień wskazuje na pilną potrzebę działań skupionych nie tylko na przekazywaniu wiedzy, ale również na budowaniu zaangażowania i wsparciu psychicznym uczniów.
O badaniu PISA:
Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów (PISA) to cykliczne badanie organizowane przez OECD. Ocenia umiejętności 15-latków kluczowe dla funkcjonowania we współczesnym społeczeństwie. Badanie PISA 2025 zostało sfinansowane ze środków budżetu państwa.