Prof. Jacek Kot z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego został przewodniczącym nowo powołanego zespołu ekspertów Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) zajmującego się chorobą dekompresyjną podczas załogowych misji kosmicznych. To jedno z najbardziej prestiżowych europejskich przedsięwzięć naukowych w obszarze medycyny eksploracyjnej i bezpieczeństwa astronautów.

Powołany przez ESA Topical Team on Spaceflight Decompression Sickness (DCS) for Exploration Missions ma opracować rozwiązania dotyczące jednego z kluczowych zagrożeń przyszłych misji księżycowych i planetarnych – choroby dekompresyjnej występującej podczas aktywności astronautów poza pojazdami kosmicznymi (EVA).

Na czele międzynarodowego zespołu stanął prof. Jacek Kot – światowej klasy specjalista medycyny hiperbarycznej i nurkowej, kierownik Krajowego Ośrodka Medycyny Hiperbarycznej, Kliniki Medycyny Hiperbarycznej i Ratownictwa Morskiego Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej GUMed. Profesor od lat uczestniczy w międzynarodowych projektach badawczych dotyczących fizjologii człowieka w ekstremalnych warunkach środowiskowych oraz bezpieczeństwa nurków i astronautów. Jego dorobek naukowy i doświadczenie sprawiły, że ESA powierzyła mu koordynację prac ekspertów z całej Europy i Stanów Zjednoczonych.

– Praca zespołu jest ważna, ponieważ choroba dekompresyjna została wskazana jako jedno z głównych ryzyk medycznych dla misji księżycowych. Wynika to z częstych i długich wyjść astronautów poza pojazd (EVA, ang. Extravehicular Activity), ograniczonych możliwości leczenia w kosmosie oraz konieczności podejmowania decyzji medycznych w warunkach dużej autonomii załogi. – podkreśla prof. Jacek Kot.

Skład zespołu:

Zespół działa w ramach strategii ESA Explore 2040 i skupia ekspertów z Polski, Belgii, Francji, Holandii, Czech, Grecji, Danii, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii oraz USA.

Topical Team to multidyscyplinarna grupa ekspertów z państw członkowskich ESA reprezentujących medycynę hiperbaryczną, fizjologię, technologie biomedyczne, medycynę lotniczą oraz badania kosmiczne. W skład zespołu wchodzą przedstawiciele uczelni, instytutów badawczych i przemysłu.

Prace zespołu będą prowadzone przy wsparciu ekspertów ESA Human Exploration and Operations Directorate – dr Maybritt Kuypers oraz dr. Nolan Herssens.

Do najważniejszych zadań zespołu należą:

• analiza obecnej wiedzy dotyczącej choroby dekompresyjnej podczas misji kosmicznych,
• wskazanie najważniejszych problemów i obszarów wymagających dalszych badań,
• ocena europejskich laboratoriów i technologii wykorzystywanych do badań nad wpływem ciśnienia na organizm człowieka,
• opracowanie planu rozwoju nowych technologii i badań dla przyszłych załogowych misji kosmicznych.

Eksperci będą także pracować nad praktycznymi rozwiązaniami dotyczącymi bezpieczeństwa astronautów, w tym:

• metodami zapobiegania chorobie dekompresyjnej podczas misji księżycowych i planetarnych,
• nowoczesnymi sposobami szybkiego wykrywania pierwszych objawów zagrożenia podczas spacerów kosmicznych (EVA),
• procedurami badań astronautów pod kątem wad serca mogących zwiększać ryzyko DCS,
• dostosowaniem procedur oddychania tlenem przed wyjściem w otwartą przestrzeń kosmiczną do warunków przyszłych misji eksploracyjnych.

Efektem prac zespołu będzie przygotowanie:

• raportu podsumowującego aktualny stan wiedzy,
• rekomendacji medycznych dla astronautów,
• europejskiej „mapy drogowej” badań i technologii wspierających bezpieczeństwo załóg przyszłych misji kosmicznych,
• wytycznych dotyczących nowych systemów monitorowania stanu zdrowia astronautów podczas lotów i spacerów kosmicznych.

Działalność zespołu zaplanowano na okres dwóch lat. Obejmie ona organizację warsztatów i konsultacji eksperckich, przygotowanie wspólnych programów badawczych dla ESA oraz budowę europejskiej sieci współpracy naukowo-technologicznej w zakresie medycyny eksploracyjnej.

Efekty prac mają stać się fundamentem dla bezpiecznej eksploracji Księżyca i dalszych misji kosmicznych realizowanych przez ESA w nadchodzących dekadach.
Powołanie prof. Jacka Kota na przewodniczącego zespołu ESA to nie tylko osobiste wyróżnienie dla naukowca z Gdańska, ale również potwierdzenie rosnącej pozycji polskiej medycyny i nauki w międzynarodowych projektach związanych z eksploracją kosmosu.