Uzbekistan staje się jednym z najważniejszych partnerów i kierunków współpracy polskiego szkolnictwa wyższego. III Forum Rektorów Polski i Uzbekistanu było największym w historii spotkaniem dwustronnym tego rodzaju, a zarazem stało się częścią większego przedsięwzięcia – pierwszego Kongresu Uniwersytetów Unii Europejskiej i Azji Centralnej. Kongres zgromadził ponad 400 uczestników reprezentujących 145 uczelni z 11 krajów, co nadało rozmowom i debatom szeroki, międzynarodowy kontekst. Kwietniowe wydarzenie w Samarkandzie pokazało, że polskie relacje akademickie z Azją Centralną wchodzą w fazę zaawansowaną.

Polska delegacja liczyła ponad 60 osób, w tym rektorów kluczowych uczelni akademickich. Na czele delegacji stał Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego oraz prof. Bogumiła Kaniewska, przewodnicząca Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Organizatorem ze strony polskiej, obok KRASP, była Fundacja Edukacyjna Perspektywy przy wsparciu Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, natomiast gospodarzem Forum był uzbecki minister szkolnictwa wyższego, nauki i innowacji, Kongratbay Sharipov. Najważniejszym efektem politycznym Forum było podpisanie pierwszego w historii Polski i Uzbekistanu listu intencyjnego o współpracy naukowej i akademickiej na szczeblu ministerialnym oraz zawarcie ponad 70 bilateralnych umów o współpracy pomiędzy uczelniami obu krajów.

Minister Marcin Kulasek przedstawił w Samarkandzie plany resortu dotyczące współpracy z tym regionem. Wyjaśnił, że Polska dąży do stworzenia trwałych powiązań, które nie będą kończyć się tylko na wymianie studenckiej. Współpraca ma obejmować wspólne projekty badawcze, budowę centrów naukowych, a docelowo także wspólne granty. Jak zauważył minister, partnerzy z Uzbekistanu są szczególnie zainteresowani polskimi doświadczeniami w medycynie, naukach rolniczych, energetyce i naukach inżynieryjnych. Resort planuje uruchomienie specjalnego programu dla krajów o znaczeniu strategicznym, takich właśnie jak Uzbekistan, Turcja, Republika Korei czy Wietnam.

W drugiej połowie dnia dyskusje i prezentacje zostały podzielone na trzy ścieżki tematyczne: Nauki Społeczne i Humanistyczne, Nauki Techniczne oraz Nauki Medyczne.  Wystąpiło w nich łącznie 32 rektorów i prorektorów z krajów UE i Azji Centralnej. Poruszane tematy dotyczyły najnowszych osiągnięć nauki i techniki. Na przykład w sesji medycznej prof. Michał Grąt zaprezentował osiągnięcia Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w transplantacjach wątroby, a w sesji technologicznej prof. S. Sidikova, rektorka Uniwersytetu Technicznego w Bucharze mówiła o osiągnięciach w zakresie Dual-Use Technologies.

{gallery}stories/2026-05-06-piotr-stepnowski-samarkanda{/gallery}

Ważnym elementem programu była sesja matchmakingowa pomiędzy uczelniami z Polski i innych krajów UE oraz Uzbekistanu, która odbyła się 14 kwietnia w samarkandzkim „Silk Rood University of Tourism and Cultural Heritage”. Przedstawiciele uczelni mieli okazję do konkretnych rozmów – w znakomitych warunkach” – o tym, jak wykorzystać swoje możliwości dla wzajemnego rozwoju. To właśnie te spotkania pozwoliły na podpisanie tak dużej liczby dwustronnych porozumień w tak krótkim czasie. Rektorzy mieli okazję bezpośrednio ustalić zasady wymiany kadry i studentów, co jest kluczowe dla powodzenia przyszłych projektów.

15 kwietnia część polskiej delegacji akademickiej udała się z wizytą do Buchary. W ramach wyjazdu, odbyły się spotkania z przedstawicielami Bukhara State University, Bukhara State Technical University, a także wizyta na tamtejszym Państwowym Uniwersytecie Medycznym, który był gospodarzem naszej wizyty w Bucharze.

Kolejnym istotnym wydarzeniem były targi edukacyjne „Study in Poland” zorganizowane 16 kwietnia. Polskie stoiska cieszyły się dużym zainteresowaniem uczniów z Uzbekistanu. Dla tamtejszej młodzieży Polska jest atrakcyjnym miejscem studiów ze względu na wysoką jakość kształcenia przy kosztach życia znacznie niższych niż w Niemczech czy Francji. Uzbekistan, liczący ponad 37 milionów mieszkańców, kładzie obecnie ogromny nacisk na kształcenie specjalistów, co widać po rozwoju szkół prezydenckich i placówek działających przy tamtejszych uniwersytetach.

Skala wydarzeń w Samarkandzie pokazuje, że mapa współpracy akademickiej wyraźnie się przesuwa. Polska, współorganizując kongres o tak szerokim wymiarze międzynarodowym, staje się głównym partnerem edukacyjnym dla krajów Azji Środkowej. Następnym krokiem w zacieśnianiu tych relacji będzie przyszłoroczny Kongres Uniwersytetów UE i Azji Centralnej, który odbędzie się w Gdańsku. Będzie to zarazem okazja do sprawdzenia, jak w praktyce działają umowy podpisane w tym roku w Uzbekistanie.   

Perspektywy

Fot. Anita Kot / Perspektywy 

{gallery}stories/2026-05-06-przelom-samarkanda{/gallery}