REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


Jednym z tematów międzynarodowej konferencji naukowej HealthTech & Forensic Innovation Conference (26-27 października, Zabrze), którą zorganizowały European HealthTech Innovation Centre (EHTIC) oraz Wydział Inżynierii Biomedycznej Politechniki Śląskiej, dyskutowano m.in. o wyzwaniach związanych z prowadzeniem i rozwijaniem studiów kryminalistycznych. W panelu eksperckim głos zabrali przedstawiciele aż 7 uczelni prowadzących kształcenie w zakresie kryminalistyki.

Celem dyskusji było określenie kierunków rozwoju studiów kryminalistycznych w Polsce w kontekście zmieniających się potrzeb praktyki, postępu technologicznego oraz rosnącego znaczenia interdyscyplinarności tych studiów. Punkt wyjścia stanowiła konfrontacja wyobrażeń o kryminalistyce (zwłaszcza tych, jakie mają kandydaci na studia) z rzeczywistymi wyzwaniami przede wszystkim dydaktycznymi i zawodowymi oraz wpływem rozwoju technologii na program kształcenia. 

Między prawem a inżynierią

Paneliści zwrócili uwagę na to, że jednym z kluczowych wyzwań przy rozwijaniu studiów kryminalistycznych jest ich interdyscyplinarność. Część uczelni prowadzi te studia w oparciu o nauki prawne, a część na fundamencie nauk technicznych/ścisłych. Jednak niezależnie od tej bazy kształcenie na wszystkich kierunkach kryminalistycznych winno uwzględniać komponenty różnych dyscyplin nauki, co stanowi trudny sprawdzian dla jednostek oferujących takie studia. Dr inż. Piotr Zarychta, prodziekan ds. studenckich i kształcenia Wydziału Inżynierii Biomedycznej Politechniki Śląskiej, na której to uczelni kierunek technologie inżynierskie w kryminalistyce otwarto w roku akademickim 2025/2026, podaje przykład własnej jednostki: Na samym początku sporym wyzwaniem było dla nas odpowiednie zbilansowanie przedmiotów o charakterze technicznym, inżynierskim, z przedmiotami o charakterze kryminalistycznym. Do tego należało dodać przedmioty pokrywające treści ogólne i podstawowe. 

Nasz rozmówca wskazuje, że o ile zapewnienie kadry do prowadzenia przedmiotów inżynierskich nie stanowiło problemu dla uczelni technicznej, o tyle pozyskanie specjalistów praktyków z obszaru kryminalistyki okazało się pierwszą barierą w stworzeniu kierunku. Jak udało się ją pokonać? Zwróciliśmy się do osób z bezpośredniego kręgu Policji, a także do pracowników Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej i Toksykologii Sądowo-Lekarskiej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego z propozycją współpracy. Dziś etatowymi pracownikami wydziału są już także byli pracownicy Policji, a współpraca z naszymi przyjaciółmi z Śląskiego Uniwersytetu Medycznego układa się wzorowo. Jednak dostrzegamy nowe wyzwania wynikające z ciągłego, a w ostatnich czasach bardzo dynamicznego rozwoju nowych technologii, a tym samym i rozwoju przestępczości opierającej się na tych technologiach.

Z problemem związanym z interdyscyplinarnością mierzył się też Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, gdzie kierunek kryminalistyka prowadzony jest przez Instytut Prawa, Ekonomii i Administracji. Co oczywiste, w przypadku tej uczelni to raczej komponenty z nauk technicznych i ścisłych stanowiły barierę: Kryminalistyka nie jest jedynie odnogą prawa karnego procesowego. Wyzwaniem jest zbalansowanie proporcji: absolwent musi bezbłędnie poruszać się w rygorach Kodeksu postępowania karnego, a zarazem rozumieć chemiczne i fizyczne podstawy zjawisk rzutujących na opinię biegłego, unikając powierzchowności w obu tych obszarach - tłumaczy dr Urszula Kosielińska-Grabowska z Katedry Badań Społecznych, Metod Kryminalistycznych i Fizyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Badaczka dodaje, że tę trudność udaje się pokonać dzięki współpracy Instytutu Prawa, Ekonomii i Administracji UKEN z innymi jednostkami uczelni: Sprzyja nam wielodziedzinowość naszego uniwersytetu.

Szerokie fundamenty czy specjalizacja?

Na interdyscyplinarność jako wyzwanie w nieco innym kontekście zwraca też uwagę dr inż. Jacek Kołodziej, prodziekan ds. kształcenia z Wydziału Informatyki, Elektroniki i Telekomunikacji, Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (oferta uczelni obejmuje kierunek nowoczesne technologie w kryminalistyce I st.): O ile interdyscyplinarność stanowi niewątpliwy atut z perspektywy atrakcyjności oferty edukacyjnej, o tyle przy obecnym poziomie przygotowania absolwentów szkół średnich niezwykle trudno jest wykształcić osobę posiadającą jednocześnie wystarczająco głębokie kompetencje w zakresie prawa, kryminalistyki oraz obszarów technicznych, takich jak cyberbezpieczeństwo czy chemia, pozwalające następnie na efektywne kontynuowanie kształcenia na studiach drugiego stopnia. 

Istotna w tym kontekście pozostaje decyzja uczelni, na co (mimo koniecznej interdyscyplinarności) postawić w toku kształcenia studentów - raczej na szeroką orientację w różnych dziedzinach czy na wąską specjalizację. Bywa różnie, o czym świadczą już choćby same nazwy kierunków takie jak np. biologia kryminalistyczna (Uniwersytet Łódzki, studia I st.) czy chemia w kryminalistyce (Politechnika Łódzka, studia II st.). 

Dr inż. Jacek Kołodziej podaje "przepis", według którego kształci AGH: Nasze doświadczenia wskazują również, że na studiach pierwszego stopnia konieczne jest przede wszystkim zbudowanie solidnych kompetencji bazowych. W przypadku profilu technicznego oznacza to koncentrację na fundamentach informatyki i cyberbezpieczeństwa, uzupełnionych elementami prawa, kryminalistyki oraz podstawami chemii. W praktyce bardzo trudno jest bowiem równocześnie kształcić specjalistę wysokiej klasy zarówno w obszarze ICT, jak i w zaawansowanych zagadnieniach chemicznych, biologicznych o prawie już nie wspominając.

Aktualizacja na wagę złota

Dr Kosielińska-Grabowska podkreśla kosztochłonność jako kolejną barierę w prowadzeniu studiów kryminalistycznych: W naszym przypadku wyzwaniem programowym jest symultaniczne łączenie rygoru procesowego i standardów dowodowych z biegłością w cyberkryminalistyce, analizie metadanych czy obsłudze incydentów naruszenia bezpieczeństwa systemów. Do tego dochodzą wysokie koszty aparatury i oprogramowania, bowiem kształcenie rzetelnego technika czy analityka wymaga stałego dostępu do pracowni badań fizykochemicznych, zaawansowanej mikroskopii, mobilnych zestawów do oględzin oraz certyfikowanego oprogramowania śledczego. 

Nie tylko jednak aparatura, ale też - aparatura stale unowocześniana i aktualizowana. Oto co zdaniem prodziekana Zarychty warunkuje kształcenie dobrych specjalistów kryminalistycznych: Na naszym wydziale zajęcia praktyczne to podstawowa forma kształcenia, bo uważamy, że nie da się nauczyć elementów kryminalistyki bez ćwiczeń laboratoryjnych i bez zajęć projektowych. W ich trakcie studenci mają do czynienia z symulacją miejsca zdarzenia, wykonują oględziny tego miejsca, zabezpieczają ślady, uczą się, jak przygotować ekspertyzy kryminalistyczne. Jest to możliwe dzięki rozbudowie naszej bazy laboratoryjnej o kolejne zakupy sprzętu. I tutaj właśnie pojawia się pierwsze ważne marzenie, abyśmy mogli stale tą naszą bazę poszerzać i uzupełniać, bo naszym zdaniem tylko w oparciu o nią rozwój studiów kryminalistycznych ma sens. Dlatego największą barierą w kontekście zapewnienia solidnych podwalin zawodowych absolwentom są środki finansowe.

Do czego warto dążyć?

Zapytaliśmy też przedstawicieli uczelni o "wymarzony" model kształcenia na studiach kryminalistycznych. Dr inż. Jacek Kołodziej dzieli się takim pomysłem: Wydaje się, że w perspektywie długoterminowej warto rozważyć budowę bardziej spójnej ścieżki kształcenia. Niezależnie od przyjętego modelu korzystne byłoby zapewnienie wyraźnej ciągłości między studiami pierwszego i drugiego stopnia, tak aby student stopniowo przechodził od kompetencji ogólnych do specjalistycznych. Alternatywnie można rozważać modele bardziej zintegrowane (może studia jednolite?), które pozwalałyby na konsekwentne budowanie kompetencji przez cały cykl kształcenia.

Z kolei dr Kosielińska-Grabowska zwraca uwagę na potrzebę stworzenia międzyuczelnianego, unijnego konsorcjum dydaktyczno-badawczego, w ramach którego studenci realizowaliby moduły laboratoryjne w akredytowanych ośrodkach krajowych i zagranicznych w formule mobilności krótkoterminowej (np. Erasmus+), ze szczególnym uwzględnieniem międzynarodowych protokołów wymiany informacji kryminalistycznej (Interpol/Europol).

Wśród pomysłów na rozwijanie studiów kryminalistycznych są też bardziej szczegółowe propozycje, które można by wprowadzić "już" - badaczka z UKEN mówi np. o pomyśle odejścia od klasycznej formy nauczania przez wykład na rzecz studiów przypadku: Chodzi o to, by student mógł prowadzić sprawę od oględzin miejsca zdarzenia, przez badania laboratoryjne, po obronę własnej opinii przed improwizowanym sądem (w symulowanej sali rozpraw).

Jej zdaniem dobrze by było też umożliwić studentom zdobywanie w toku studiów uznawanych rynkowo certyfikatów z zakresu oprogramowania analitycznego, by podnieść ich pozycję w sektorze prywatnym. Na Politechnice Śląskiej też stawia się na stworzenie jak najszerszych perspektyw absolwentom. W planach jest np. przygotowanie warsztatów dla studentów. W ich trakcie studenci będą mogli w obecności sędziego oraz w obecności prokuratora obronić przygotowane przez siebie opinie i ekspertyzy. Takie warsztaty, to doskonałe pole do zderzenia się z rolą biegłego w procesie sądowym - opowiada dr inż. Piotr Zarychta.

Prodziekan WIB Politechniki Śląskiej wskazuje m.in. na ambicje włączania się w procesy śledcze Politechniki Śląskiej: W przyszłości chcielibyśmy wystąpić o certyfikację naszych laboratoriów, aby wydawane przez naszych pracowników opinie mogły być traktowane jako dowody w postępowaniu sądowym. A mamy ku temu spore możliwości techniczne.

Magda Tytuła

HTIC 2026 jest wspólną inicjatywą European HealthTech Innovation Centre oraz Wydziału Inżynierii Biomedycznej Politechniki Śląskiej, której celem jest stworzenie międzynarodowej platformy współpracy pomiędzy nauką, medycyną, przemysłem i instytucjami publicznymi. 

polsl.pl 

W panelu Wyobrażenia a rzeczywistość - jak rozwijać studia kryminalistyczne głos zabrali:

  • prof. dr hab. inż. Małgorzata Iwona Szynkowska-Jóźwik, dziekan Wydziału Chemicznego, Politechnika Łódzka (kierunek chemia w kryminalistyce, II st.)
  • prof. dr hab. inż. Marcin Basiaga, dziekan Wydziału Inżynierii Biomedycznej, Politechnika Śląska (kierunek technologie inżynierskie w kryminalistyce)
  • prof. dr hab. inż. Marcin Kadej, Wydziału Nauk Biologicznych, Uniwersytet Wrocławski (kierunek techniki eksperymentalne w kryminalistyce)
  • dr inż. Karolina Grabowska, prodziekan ds. kształcenia i spraw studenckich, Wydział Nauk Ścisłych, Przyrodniczych i Technicznych, Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie (kierunek kryminalistyka i systemy bezpieczeństwa)
  • dr Natalia Cichoń, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Uniwersytet Łódzki (kierunek biologia kryminalistyczna)
  • dr Urszula Kosielińska-Grabowska, Instytut Prawa, Ekonomii i Administracji, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (kierunek kryminalistyka)
  • dr Anna Szuba-Boroń, Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie (kierunek kryminologia i kryminalistyka)