W Światowym Dniu Zdrowia Psychicznego (10 października) w Centrum Prasowym PAP w Warszawie został zaprezentowany program Europejskiej Fundacji Terapii Przez Sztukę pt. „Zdrowie psychiczne studentów w centrum uwagi”. Prezentacji programu, który pilotażowo będzie powadzony w Politechnice Warszawskiej i Śląskim uniwersytecie Medycznym, towarzyszyła debata z udziałem ekspertów: przedstawicieli uczelni, uznanych psychiatrów i arteterapeutów.
– Studenci to grupa ogromnie potrzebująca wsparcia psychicznego, a z drugiej strony grupa pozostawiona sama sobie, bo nie ma jej na radarze żadnej instytucji czy organizacji prowadzących programy wsparcia – mówiła Anna Mikosz, prezeska Europejskiej Fundacji Terapii Przez Sztukę. Mikosz zwróciła uwagę na źródło problemów młodych ludzi: to z jednej strony presja oczekiwań wywierana na studentach zwłaszcza prestiżowych uczelni czy na wymagających kierunkach studiów takich jak kierunki medyczne czy techniczne, z drugiej ambicje własne młodych ludzi i ich nieumiejętność radzenia sobie z porażką, frustracją czy z kryzysami świata zewnętrznego takimi jak COVID, kryzys ekonomiczny czy wojna.
Prezeska Europejskiej Fundacji Terapii Przez Sztukę podkreślała cele programu: zwiększenie świadomości na temat zdrowia psychicznego młodych dorosłych i ich potrzeb, wyeliminowanie stygmatów związanych ze zmaganiem się z problemami psychicznymi, wzmocnienie poczucia, że korzystanie z pomocy specjalistów (terapeuci, psychologowie, psychiatrzy) jest normalnym i właściwym postępowaniem w razie pojawiających się problemów psychicznych.
W ramach programu prowadzone będą trzymiesięczne bezpłatne cykle zajęć arteterapii ze specjalistami z doświadczeniem klinicznym oraz stworzone zostaną raporty z wnioskami z zajęć i rekomendacjami postępowania w obszarze zdrowia psychicznego studentów. Planowane jest również przedstawienie rekomendacji przed Komisją Europejską. – Ambicją fundacji jest też stworzenie platformy edukacyjnej, która pomoże studentom radzić sobie z nadmiernym stresem, napięciem i budować odporność psychiczną na coraz to nowe kryzysy i wyzwania.
W czasie debaty zabrali głos zaproszeni eksperci oraz przedstawiciele samorządów studenckich dwóch uczelni, w których prowadzony będzie pilotażowy program. Patrycja Piłat z Samorządu Studentów ŚUM w Katowicach zaprezentowała wyniki ankiety przeprowadzonej na uczelni. Wynika z niej, że znakomita większość pytanych jest zainteresowana programami wsparcia psychologicznego/psychicznego, ponieważ zmaga się z różnego rodzaju zaburzeniami czy problemami w obszarze zdrowia psychicznego. – Do najczęściej wskazywanych przez studentów problemów należą dziś: nadmierny stres, zmęczenie psychiczne, lęk, przygnębienie, trudności związane z koncentracją, spadek motywacji. Częstym zjawiskiem jest też gorsza jakość snu czy problemy z zapamiętywaniem.
Piłat zwracała uwagę na to, że na ŚUM-ie działa jedynie punkt doraźnej pomocy psychologicznej, do którego są kolejki chętnych. – Natomiast z kierowanych do nas stale pytań wynika, że istnieje ogromne zapotrzebowanie na pomoc psychologiczną, która miałaby charakter systemowy czy edukacyjny (np. szkolenia dla studentów, jak radzić sobie ze stresem) i trwała dłużej. Piłat podkreślała zalety arteterapii, która w ramach pilotażowego programu ma być prowadzona na ŚUM-ie – przynosi przyjemność, może być odskocznią od codziennych zajęć, a przy tym odrywać studentów od stale towarzyszącego im poczucia, że jeśli się nie uczą, to marnują czas. – Jeśli dziś młodzi ludzie otrzymają pomoc i nauczą sobie radzić ze swoimi problemami i z presją, będą mogli lepiej funkcjonować w swoich zawodach w przyszłości – zakończyła studentka.
Prof. Marek Krzystanek, kierownik Kliniki Rehabilitacji Psychiatrycznej ŚUM, zwracał uwagę na to, że właściwe dbanie o swoje zdrowie psychiczne to w gruncie rzeczy wyraz troski o jak najlepsze funkcjonowanie mózgu, czyli najlepsza inwestycja, jakiej może dokonać każdy z nas. – Z mózgu wynikają wszystkie konsekwencje zdrowotne naszego organizmu, istnieje psychogenne podłoże wielu doraźnych i przewlekłych schorzeń – mówił. Prof. Krzystanek podkreślał też zalety programu „Zdrowie psychiczne studentów w centrum uwagi” – arteterapia będąca główną treścią tego projektu to doskonałe narzędzie regulacji emocji, co dla studentów zmagających się z takimi problemami jak choćby lęk, frustracja czy przygnębienie może mieć zbawienne znaczenie.
Anna Popek, ambasadorka programu „Zdrowie psychiczne studentów w centrum uwagi”, odwołując się do znanego przysłowia „w zdrowym ciele zdrowy duch”, poddała pod dyskusję tezę, że być może współczesne problemy młodych ludzi wynikają także z odwrócenia kolejności, w jakiej dbają o siebie: – Może jest tak, że za bardzo uwierzyliśmy w to, że silne, zadbane, wypielęgnowane i piękne ciała zagwarantują nam dobre samopoczucie. Tymczasem możliwe, że należałoby to odwrócić: najważniejsze jest, byśmy zadbali najpierw o swoje wnętrze, o tego zdrowego ducha, bo to od niego zależy nasze dalsze życie. I jako społeczeństwo mamy obowiązek zatroszczyć się o to, by młode pokolenia nie wyrastały w poczuciu bezradności, w depresji i frustracji. Pokazanie sposobów, jak się wzmocnić, jak sobie radzić, jak uwierzyć w siebie, to nasze wspólne zadanie. Dlatego takie programy jak dziś prezentowany są ogromnie ważne.
Prof. Michał Lew-Starowicz, lekarz, psychiatra i seksuolog, zwrócił w tym kontekście uwagę na to, że elementy wiedzy o profilaktyce zdrowia psychicznego czy o higienie psychicznej nie są elementem programów nauczania na żadnym etapie procesu edukacyjnego. – Należałoby się zastanowić nad wprowadzeniem do szkół takich treści, które nauczą młodych ludzi radzenia sobie ze stanami napięcia, rozpoznawania emocji, wyrażania i rozładowywania ich, a wreszcie korzystania z pomocy specjalistycznej w razie potrzeby bez stygmatyzacji społecznej.
Magda Tytuła