Społeczność Uniwersytetu Wrocławskiego zainaugurowała nowy rok akademicki. - Edukacja nie może zostać pozostawiona wyłącznie technice – o czym na Uniwersytecie Wrocławskim wiemy bardzo dobrze. Prawdziwy proces wychowania zawsze zaczyna się i opiera na bezpośredniej relacji człowieka z człowiekiem – mistrza z uczniem, rodzica z dzieckiem - podkreślił w swoim przemówieniu rektor Uniwersytetu Wrocławskiego prof. Robert Olkiewicz.
Gości zgromadzonych w Auli Leopoldyńskiej powitała Katarzyna Górowicz-Maćkiewicz, rzeczniczka prasowa UWr. Na uroczystość przybyli tegoroczni laureaci nagród Księżnej Jadwigi Śląskiej, przyjaciele Uniwersytetu Wrocławskiego, pracownicy UWr oraz studenci i doktoranci, którzy oficjalnie dołączyli do społeczności naszej uczelni. Odczytany został również list prezydenta RP, Karola Nawrockiego do społeczności Uniwersytetu Wrocławskiego.
Po oficjalnym powitaniu przyszedł czas na przemówienie prof. Roberta Olkiewicza, rektora UWr.
„Drodzy Goście, Szanowni Koledzy, Koleżanki, Drogie Studentki, Studenci, Doktoranci, Szanowni Państwo!
Spotykamy się dziś tradycyjnie 1 października w progach Uniwersytetu Wrocławskiego, w tej pięknej barokowej Auli Leopoldina na inauguracji roku akademickiego 2026/2027. To tu, na Uniwersytecie Wrocławskim, historia przenika się z nowoczesnością. Przygotowując się do dzisiejszej uroczystej inauguracji roku akademickiego zastanawiałem się, na co dziś szczególnie zwrócić Państwa uwagę. Co dla mnie jako rektora klasycznego uniwersytetu jest w tym momencie najbardziej kluczowe… oprócz finansów, badań naukowych, ewaluacji czy bezpieczeństwa we wszystkich jego wymiarach.
Ostatnie dni bogate były w wydarzenia, związane zarówno z historią naszej uczelni, jak i z jej przyszłością. Zakończyła się ewaluacja, chociaż trwa jeszcze proces odwoławczy od decyzji w sprawie nadania ocen naszym dyscyplinom naukowym. Przy okazji szczególnie gratuluję uzyskanych ocen A plus (najwyżej ocenione zostały nauki takie jak matematyka, literaturoznawstwo, psychologia oraz nauki prawne)! Trwają rozmowy, dotyczące przyszłości programu IDUB i co się z tym wiąże finansowania wielu działań na naszej uczelni. Remontujemy i przywracamy świetność zabytkowym budynkom – np. przy ul. Szewskiej, czy na Piasku. Upamiętniamy współtwórców naszego naukowego dziedzictwa. Ostatnio odsłoniliśmy tablicę poświęconą Gallemu, związanemu z Uniwersytetem we Wrocławiu odkrywcy Neptuna. Planujemy rozwój naszej bazy naukowej, również tej w rejonach zimnych – o tym z pewnością wspomni pan prof. Mateusz Strzelecki podczas wykładu inauguracyjnego. Tuż obok, przy ul. Kuźniczej, budujemy Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej. Jakże symbolicznego znaczenia nabiera ta budowa trwająca w niełatwych momentach wspólnej historii Polski i Ukrainy w obliczu trwającej wojny i innych globalnych zagrożeń.
Filozoficznie rzecz ujmując nie na wiele rzeczy mamy wpływ, chociaż bardzo byśmy chcieli. Skupię się jednak na tym, na co mamy realne przełożenie. Zastanówmy się, co możemy zaoferować młodym ludziom wstępującym w progi akademii? Również tym, którzy za chwilę uroczyście ślubować będą swoją przynależność do wspólnoty akademickiej. Na czym powinniśmy skupić swoje działania jako dydaktycy i mentorzy? „Magnifica humanitas” („Wspaniałe człowieczeństwo”), to tytuł opublikowanej w maju tego roku papieskiej encykliki, którą autor poświęcił sztucznej inteligencji. Bez względu na światopogląd trudno nie zgodzić się z Papieżem Leonem XIV, iż naszym celem powinno być systemowe edukowanie młodych ludzi w zakresie refleksyjnego, dojrzałego korzystania z technologii cyfrowych. Młodzież musi być przygotowana na konfrontację z generowaną przez algorytmy dezinformacją. Zresztą nie tylko młodzież, ale my wszyscy!
Oswajaniu sztucznej inteligencji chciałbym zatem poświęcić kilka zdań. Po pierwsze: nie traktujmy technologii jako wroga. Technologia powinna jednak służyć dobru wspólnemu. Do tego potrzeba wypracowania ram prawnych i etycznych. Również tych funkcjonujących w akademii. Edukacja nie może zostać pozostawiona wyłącznie technice – o czym na Uniwersytecie Wrocławskim wiemy bardzo dobrze. Prawdziwy proces wychowania zawsze zaczyna się i opiera na bezpośredniej relacji człowieka z człowiekiem – mistrza z uczniem, rodzica z dzieckiem. Sztuczna inteligencja ma pełnić jedynie rolę techniczną i pomocniczą – może ułatwiać naukę, ale w żadnym wypadku nie może wyręczać człowieka. Stąd potrzeba systemowego edukowania młodych ludzi w zakresie refleksyjnego, dojrzałego korzystania z technologii cyfrowych. Posługiwanie się sztuczną inteligencją nie jest żadną ujmą, natomiast rzeczą naganną jest ukrywanie tego faktu. Stąd wdrażane są rozwiązania, umożliwiające szybkie reagowanie na nieprawidłowości np. przy opracowywaniu prac dyplomowych i zaliczeniowych. Przyjęte rozwiązania pozwalają wieloaspektowo i na różnych etapach weryfikować samodzielność pracy studentów. Pamiętajmy jednak, że w tym zakresie wiodąca jest praca promotora ze studentem i korygowanie nieprawidłowości. Po drugie: młodzież musi być przygotowana na konfrontację z generowaną przez algorytmy dezinformacją. Zastąpienie żywego przewodnika i nauczyciela przez optymalizowane pod kątem algorytmicznym systemy grozi dehumanizacją młodego pokolenia i sprowadzeniem procesu formacji jedynie do technokratycznego przyswajania danych. I po trzecie: Nowe technologie nie zastąpią krytycznego myślenia! Naukowcy zgodnie podkreślają: sztuczna inteligencja, prawidłowo wykorzystana, może oferować duże wsparcie w pracy naukowej oraz dydaktycznej. Narzędzia AI stają się naturalnym elementem warsztatu współczesnego badacza, analityka czy eksperta. Wykorzystujemy je również w procesie dydaktycznym – ale nie jako zastępstwo dla samodzielnego myślenia, ale jako narzędzie wspierające analizę danych, wyszukiwanie informacji, przygotowywanie materiałów czy rozwijanie kompetencji badawczych.
Świat się zmienia, zatem wraz z nim zmieniają się studia, a naszym – dydaktyków – zadaniem jest przygotowanie młodych ludzi do funkcjonowania w dynamicznej rzeczywistości. Dlatego obok rzetelnego przekazywania wiedzy istotne jest dbanie o rozwój kompetencji przyszłości. Pamiętajmy więc: dobra komunikacja zawsze zaczyna się od człowieka. Żadna technologia nie zastąpi relacji międzyludzkich. Odpowiedzialne korzystanie z AI to zatem jeden z kluczowych elementów kształcenia. Narzędzia AI potrafią bardzo przekonująco generować odpowiedzi niepełne lub błędne, dlatego student musi umieć zweryfikować otrzymany wynik, ocenić wiarygodność danych i dostrzec ograniczenia zastosowanej metody. Absolwenci powinni być przygotowani nie tylko do wykonywania zawodów, które istnieją dzisiaj, ale również do tych, które dopiero powstaną. Celem Uniwersytetu jest dziś kształcenie specjalistów, którzy potrafią skutecznie korzystać z nowoczesnych narzędzi, jednocześnie zachowując zdolność krytycznego myślenia i wysokie standardy wykonywanej pracy. Absolwent UWr powinien umiejętnie korzystać z AI – zadając pytania oparte na wiedzy, bo wiedza jest niezbędna, aby zweryfikować otrzymane dane. Naszym zadaniem, zadaniem uczelni powinno być zatem kształcenie młodzieży świadomej zagrożeń, wynikających z dezinformacji poznawczej. Kształcenie samodzielnie myślących absolwentów, opierających się na wiedzy zdobytej w akademii. I na koniec: AI jest narzędziem, które właściwie wykorzystywane może być tylko dzięki wiedzy. Zdobywajmy ją więc, uczmy się, nabywajmy nowe kompetencje! Quod bonum, felix, faustum fortunatumque sit!”
W trakcie uroczystości zostały również wręczone nagrody Księżnej Jadwigi Śląskiej. Nagroda Księżnej Jadwigi Śląskiej przyznawana jest corocznie od 2004 roku. Jej fundatorami są: prezydent Wrocławia, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Salon Śląski. Inspiracją do ustanowienia nagrody była troska o pielęgnowanie fundamentalnych wartości, które wykraczają poza wszelkie różnice i podziały. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje szacunek dla praw człowieka – do życia w pokoju, w duchu szczerości i przyjaźni oraz dbałość o europejską wspólnotę wartości, bezcenną dla wszystkich narodów. Nagroda przyznawana jest osobom lub instytucjom, które wniosły znaczący wkład w proces pojednania i pogłębiania współpracy polsko-niemieckiej, bądź wyróżniły się wybitną działalnością charytatywną.
W 2026 roku Kapituła Nagrody, powołana przez fundatorów, postanowiła uhonorować Nicolę Remig, dyrektorkę Centrum Dokumentacji i Informacji HAUS SCHLESIEN w Königswinter oraz Andrzeja Jerie, dyrektora Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” we Wrocławiu.
Nicola Remig od 2007 roku kieruje Centrum Dokumentacji i Informacji Haus Schlesien w Königswinter. Z instytucją tą związana jest od 1999 roku. Wcześniej zajmowała się m.in. edukacją osób dorosłych oraz pracowała jako konsultantka Bundestagu. W swojej działalności konsekwentnie realizuje ideę wyrażoną w motcie: „Rozpoznać to, co łączy, inicjować to, co wspólne”. Od wielu lat organizuje międzynarodowe seminaria „Śląskie Spotkania”, skierowane do studentów z Dolnego Śląska, Górnego Śląska i Śląska Morawskiego. Dotychczas uczestniczyło w nich ponad 6000 studentów z Polski, Czech i Niemiec, tworząc przestrzeń dialogu, współpracy i wzajemnego poznania ponad granicami. Nicola Remig rozwija szeroką współpracę z polskimi instytucjami kultury i nauki, w tym z Uniwersytetem Wrocławskim, Uniwersytetem Opolskim, Uniwersytetem Zielonogórskim, Uniwersytetem Śląskim oraz Uniwersytetem Śląskim w Opawie. Współpracuje również z licznymi muzeami i organizacjami społecznymi, m.in. z Ośrodkiem „Pamięć i Przyszłość” oraz Dortmundzko-Wrocławsko-Lwowską Fundacją im. Świętej Jadwigi Śląskiej. Szczególne znaczenie mają jej działania na rzecz polsko-niemieckiego pojednania i budowania wzajemnego zrozumienia. Przykładem jest współorganizowana przez nią międzynarodowa wystawa „Pojednanie dla Europy”, poświęcona wymianie listów biskupów polskich i niemieckich z 1965 roku. Aktywnie promuje również dziedzictwo kulturowe Śląska w Niemczech oraz inicjuje liczne przedsięwzięcia służące współpracy naukowej i kulturalnej. Jako członkini zarządu Niemiecko-Polskiego Towarzystwa Uniwersytetu Wrocławskiego od lat wnosi znaczący wkład w rozwój relacji między środowiskami akademickimi Polski i Niemiec. Jej działalność stanowi wzór konsekwentnego budowania porozumienia, dialogu i współpracy ponad granicami państw i pokoleń.
Andrzej Jerie od 2010 roku związany jest z Ośrodkiem Pamięć i Przyszłość we Wrocławiu. W 2016 roku został zastępcą dyrektora, a od trzech lata kieruje tą instytucją, znaną też pod marką Centrum Historii Zajezdnia. Jest doktorem nauk o komunikacji społecznej, prowadził zajęcia w Dolnośląskiej Szkole Wyższej, Papieskim Wydziale Teologicznym i na Uniwersytecie Wrocławskim. Producent, autor i współautor wielu wystaw i filmów dokumentalnych, inicjator koncertów i innych przedsięwzięć kulturalnych i edukacyjnych. Z inicjatywy Andrzeja Jerie Rada Miejska Wrocławia ustanowiła w ubiegłym roku Rok Pojednania (w 60 rocznicę Listu biskupów polskich). Andrzej Jerie był nie tylko pomysłodawcą, ale też pełnomocnikiem prezydenta Wrocławia ds. Roku Pojednania, a także koordynatorem całości przedsięwzięcia. W ramach Roku Pojednania obyło się ponad dwieście wydarzeń w kraju i za granicą, w tym konferencje naukowe (m.in. we Wrocławiu i dwukrotnie w Watykanie), wystawy (wystawa podróżująca prezentowana m.in. w Berlinie, Katowicach, Watykanie i Warszawie – w gmachu Senatu; trwa wystawa w Muzeum Archidiecezjalnym), projekty edukacyjne, wreszcie polsko-niemiecka uroczystość pod pomnikiem kard. Kominka z udziałem przedstawicieli obu Episkopatów i rządów. Inicjatywa dr. Jerie pobudziła refleksję nie tylko nad historią procesu pojednania, lecz także nad jego obecnym stanem, dodatkowo wychodząc poza kontekst polsko-niemiecki. Miarą sukcesu jest to, że o historycznym znaczeniu Listu biskupów wspomniał podczas modlitwy Anioł Pański papież Leon XIV, a Knut Abraham, koordynator rządu federalnego ds. współpracy niemiecko-polskiej, publicznie przyznał że Rok Pojednania przyczynił się m.in. do podjęcia ostatecznej decyzji o budowie pomnika polskich ofiar w Berlinie.
Dziękując za uhonorowanie Nagrodą św. Jadwigi Śląskiej, Nicola Remig, dyrektorka Centrum Dokumentacji i Informacji HAUS SCHLESIEN w Königswinter, przypomniała, że św. Jadwiga jest uznawana za patronkę pojednania między Polakami a Niemcami. – Ta jedna z najbardziej znaczących kobiet średniowiecza pozostaje do dziś autorytetem dzięki świadectwu swojego życia i pracy. Księżna Śląska towarzyszyła mi nieustannie przez ponad ćwierć wieku mojej pracy związanej z pamięcią i pojednaniem w HAUS SCHLESIEN – podkreśliła Nicola Remig. Dodała również, że tylko ucząc się o sobie nawzajem i poznając się, jesteśmy w stanie przełamywać stereotypy oraz lepiej się rozumieć. – Moim ogromnym życzeniem jest, aby nasze bliskie relacje, rozwijane pod patronatem św. Jadwigi, umacniały się na wszystkich poziomach – politycznym, naukowym, społecznym i osobistym – podsumowała.
– Mam głębokie przekonanie, że pokazaliśmy, jako Wrocław, Polsce i Europie, że jesteśmy miastem, które naprawdę żyje dziedzictwem przesłania listu biskupów polskich do biskupów niemieckich i że słowa „przebaczamy i prosimy o przebaczenie” nie są we Wrocławiu pustym sloganem – mówił drugi z nagrodzonych, Andrzej Jerie, dyrektor Ośrodka Pamięć i Przyszłość we Wrocławiu. Dodał również, że wierzy w przesłanie pojednania. – Wierzę, że pojednanie jest możliwe i wierzę, że nie jestem w tym marzeniu sam.
Niezwykle ważną częścią uroczystości był akt immatrykulacji nowo przyjętych studentów, którego dokonał dr Łukasz Prus, prorektor ds. studenckich UWr.
Należy podkreślić, że w ramach tegorocznej rekrutacji na Uniwersytet Wrocławski, na studia stacjonarne i niestacjonarne pierwszego oraz drugiego stopnia, prowadzone w języku polskim, przyjęto 11 764 osoby, natomiast na studia prowadzone w języku angielskim przyjęto 1 296 osób.
Do grona społeczności UWr zostali przyjęci również nowi doktoranci. Akt immatrykulacji przeprowadził prof. Artur Błażejewski, prorektor ds. badań naukowych UWr.
W tegorocznej rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Wrocławskiego przyjęto 120 doktorantów, którzy rozpoczną swoją drogę naukową w różnych dyscyplinach badawczych, współtworząc przyszłość naszej Uczelni oraz polskiej nauki.
Dodatkowo głos zabrali: Natalia Winogradow, przedstawicielka Zarządu Uczelnianego Samorządu Studentów Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Juliusz Mroziński, przewodniczący Samorządu Doktorantów Uniwersytetu Wrocławskiego.
Wykład inauguracyjny, zatytułowany „Spokój lodu, szum zmian. Geografia nowych zimnych światów w epoce chaosu” wygłosił profesor Mateusz Strzelecki – geograf-polarnik, pracownik Zakładu Geomorfologii, kierownik Centrum Badań Regionów Zimnych im. Alfreda Jahna oraz prodziekan ds. projektów naukowych na Wydziale Nauk o Ziemi i Kształtowania Środowiska Uniwersytetu Wrocławskiego. Zachęcamy do przeczytania rozszerzonej wersji wykładu.
Na zakończenie uroczystości wspólnie odśpiewano pieśń akademicką „Gaudeamus igitur”.
Inaugurację uświetnił występ chóru Uniwersytetu Wrocławskiego Gaudium.
Źródło: uwr.edu.pl
Fot. Wojciech Chrubasik
{gallery}stories/2026-10-02-uwr-inauguracja{/gallery}