Cyberbezpieczeństwo uczelni staje się jednym z priorytetów resortu cyfryzacji – zadeklarował wicepremier Krzysztof Gawkowski podczas spotkania z rektorami uczelni akademickich. Modernizacja infrastruktury cyfrowej, finansowanie cyberbezpieczeństwa i współpraca środowiska akademickiego z administracją rządową były głównymi tematami rozmów, które odbyły się w poniedziałek w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie.

Spotkanie otworzyła przewodnicząca Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich prof. Bogumiła Kaniewska, dziękując wicepremierowi, ministrowi cyfryzacji Krzysztofowi Gawkowskiemu za możliwość bezpośredniej rozmowy z przedstawicielami środowiska akademickiego.

Uczelnie w strategii cyfrowego rozwoju Polski

Wicepremier Krzysztof Gawkowski przedstawił najważniejsze kierunki działań Ministerstwa Cyfryzacji związanych z rozwojem kompetencji cyfrowych, infrastruktury technologicznej oraz wzmacnianiem międzynarodowej pozycji Polski w dziedzinie nowych technologii.

Zwrócił uwagę na rosnące zapotrzebowanie na specjalistów sektora ICT oraz kluczową rolę uczelni w kształceniu kadr potrzebnych do rozwoju gospodarki cyfrowej. Wśród istotnych przedsięwzięć wymienił rozwój fabryk sztucznej inteligencji w Poznaniu i Krakowie, prace nad polskimi modelami językowymi oraz współpracę administracji rządowej ze środowiskiem naukowym.

Wicepremier odniósł się również do możliwości finansowania przedsięwzięć cyfrowych, w tym planowanych instrumentów wykorzystujących środki europejskie. Wskazał na potrzebę tworzenia rozwiązań umożliwiających uczelniom skuteczniejsze pozyskiwanie funduszy na rozwój infrastruktury i technologii.

Cyberbezpieczeństwo wymaga systemowych rozwiązań

Istotną część spotkania poświęcono zagrożeniom w cyberprzestrzeni oraz obowiązkom uczelni wynikającym z przepisów o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa.

Wicepremier zwrócił uwagę na rosnącą skalę zagrożeń, w szczególności związanych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji do prowadzenia cyberataków. Podkreślił znaczenie regularnej aktualizacji systemów informatycznych, identyfikowania podatności oraz odpowiedniego zarządzania bezpieczeństwem danych.

Przedstawił także rozwiązania udostępniane uczelniom przy wsparciu Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej (NASK), w tym narzędzia służące wykrywaniu podatności i ochronie przed cyberatakami. Omówiono również tworzenie sektorowego zespołu reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego, dedykowanego obszarowi nauki i szkolnictwa wyższego.

Wicepremier przyznał, że potrzeby finansowe uczelni w tym obszarze przekraczają możliwości, które wynikają z bieżącego finansowania ich działalności.

– Musimy budować systemowe wsparcie na różnych programach, które będą dawały taką koncepcję długoterminowego i wieloletniego wsparcia – podkreślił Krzysztof Gawkowski.

Zaznaczył, że skuteczna modernizacja infrastruktury cyfrowej wymaga działań rozłożonych na kolejne lata, a nie jedynie doraźnych instrumentów finansowych.

Potencjał środowiska akademickiego

Wprowadzenia do dyskusji dokonał uczestniczący w spotkaniu zdalnie prof. Dariusz Szostek, przewodniczący działającego przy KRASP Zespołu ds. Cyberbezpieczeństwa. 

Podkreślił, że uczelnie przez wiele lat zmagały się z niedostatecznym finansowaniem infrastruktury technologicznej, co doprowadziło do powstania znacznego długu technologicznego. Zwrócił uwagę na zróżnicowany poziom przygotowania poszczególnych uczelni do przeciwdziałania cyberzagrożeniom oraz potrzebę konsolidacji działań w skali całego środowiska akademickiego.

– Przez lata byliśmy niedofinansowani. Oczywiście wszyscy proszą o środki, natomiast uczelnie wyższe w wyjątkowy sposób bywały pominięte – zaznaczył prof. Szostek.

Jak wskazał, zapewnienie odpowiedniego poziomu cyberbezpieczeństwa będzie wymagało nie tylko znacznego zwiększenia nakładów, ale także kilku lat konsekwentnych działań organizacyjnych i technologicznych.

Profesor Szostek podkreślił, że uczelnie nie powinny być postrzegane wyłącznie jako podmioty zobowiązane do dostosowywania się do nowych wymagań prawnych. Dysponują bowiem wiedzą, zapleczem badawczym i ekspertami, którzy mogą aktywnie uczestniczyć w budowaniu krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.

– Panie Ministrze, przypominamy się. Nie tylko jako beneficjenci, ale jako ci, którzy mogą i powinni wnieść olbrzymi wkład w cyberbezpieczeństwo – stwierdził prof. Szostek.

Wśród podejmowanych przez środowisko akademickie inicjatyw wymienił przygotowywane materiały edukacyjne i narzędzia szkoleniowe, służące podnoszeniu kompetencji cyfrowych studentów oraz pracowników uczelni. Zwrócił również uwagę na możliwość szerszego wykorzystania potencjału naukowego uczelni w przeciwdziałaniu dezinformacji.

Po samorządach czas na uczelnie

W dyskusji przedstawiciele uczelni podkreślali, że rozwijanie skutecznych systemów cyberbezpieczeństwa wymaga odpowiednich, stabilnych i przewidywalnych nakładów finansowych.

Rektorzy zwrócili uwagę, że uczelnie, realizując zadania dydaktyczne i naukowe, nie zawsze dysponują środkami pozwalającymi na równoczesne finansowanie kosztownych inwestycji w infrastrukturę informatyczną. Podnoszono także kwestie ciągłości działania systemów, tworzenia infrastruktury zapasowej oraz zróżnicowanych potrzeb poszczególnych uczelni.

Przedstawiciele środowiska akademickiego apelowali również o przejrzyste zasady ubiegania się o środki oraz uwzględnienie w programach wsparcia zarówno uczelni publicznych, jak i niepublicznych. Zwracali również uwagę na szczególne potrzeby uczelni medycznych i szpitali klinicznych.

Do kwestii finansowania i wykorzystania już istniejących rozwiązań odniosła się przewodnicząca KRASP prof. Bogumiła Kaniewska.

– Pierwszy impact na zasypywanie przepaści technologicznych poszedł w stronę samorządu terytorialnego. Czy w ramach zasypywania tej luki powstały narzędzia, które mogłyby być przydatne także na uczelniach? Czy jest szansa, żebyśmy to, co Ministerstwo Cyfryzacji już przygotowało, mogli wykorzystać także i my? – pytała przewodnicząca KRASP.

W odpowiedzi przedstawiciele resortu cyfryzacji wskazali na możliwość wykorzystania części dotychczasowych rozwiązań, a także na rozwijany system sektorowego wsparcia cyberbezpieczeństwa, uwzględniający specyfikę szkolnictwa wyższego.

Wicepremier Krzysztof Gawkowski przyznał, że przez ostatnie lata priorytetem działań rządu w zakresie cyberbezpieczeństwa były inne obszary, w szczególności infrastruktura krytyczna i samorządy. Obecnie większa uwaga ma zostać skierowana na szkolnictwo, w tym uczelnie.

– I teraz w tej kolejce jesteście na pierwszym miejscu – powiedział wicepremier, odnosząc się do kolejnych priorytetów wsparcia cyberbezpieczeństwa.

Podkreślił, że modernizacja infrastruktury uczelnianej wymaga perspektywy wieloletniej. Zapowiedział rozwijanie systemowych rozwiązań, które pozwolą stopniowo ograniczać dług technologiczny i wzmacniać bezpieczeństwo cyfrowe szkół wyższych.

Sztuczna inteligencja a ochrona dorobku naukowego

Ważnym wątkiem dyskusji była również kwestia wykorzystywania dorobku naukowego do trenowania modeli sztucznej inteligencji. Prof. Ryszard Koziołek, rektor Uniwersytetu Śląskiego, zwrócił uwagę na wyzwania wynikające z powszechnej dostępności publikacji naukowych i danych badawczych, które mogą być wykorzystywane przez systemy AI.

Wicepremier Krzysztof Gawkowski wskazał, że rozwój sztucznej inteligencji wymaga ponownego przemyślenia zasad ochrony twórczości intelektualnej. Zwrócił uwagę na potrzebę wypracowania rozwiązań, które umożliwią korzystanie z potencjału nowych technologii przy jednoczesnym poszanowaniu praw autorów i ochronie wartości dorobku naukowego.

W dyskusji podnoszono także konieczność określenia zasad udostępniania danych, w tym rozróżnienia między informacjami, które powinny pozostawać otwarte, a tymi, które ze względu na bezpieczeństwo państwa, ochronę własności intelektualnej lub charakter prowadzonych badań wymagają szczególnych zabezpieczeń.

Współpraca uczelni z administracją rządową

W trakcie spotkania rektorzy podkreślali potrzebę silniejszego włączenia środowiska akademickiego w procesy przygotowywania rozwiązań dotyczących cyfryzacji i cyberbezpieczeństwa.

Prof. Dariusz Szostek zaapelował o zwiększenie udziału przedstawicieli uczelni w organach doradczych Ministerstwa Cyfryzacji, szersze konsultowanie projektowanych rozwiązań ze środowiskiem naukowym oraz wykorzystanie wyników badań i ekspertyz przygotowywanych przez polskich naukowców.

Wskazał także na potrzebę tworzenia rozwiązań uwzględniających specyfikę organizacyjną i prawną uczelni, w tym ich autonomię oraz szczególny charakter prowadzonej działalności badawczej i dydaktycznej.

Odnosząc się do tych postulatów, wicepremier Krzysztof Gawkowski zadeklarował podjęcie działań służących zacieśnieniu współpracy Ministerstwa Cyfryzacji ze środowiskiem akademickim. Zapowiedział m.in. zorganizowanie spotkania poświęconego współpracy z sektorem nauki, szersze uwzględnianie przedstawicieli uczelni w konsultacjach oraz możliwość współpracy przy przygotowywaniu i upowszechnianiu materiałów dotyczących cyberbezpieczeństwa.

Spotkanie rektorów z wicepremierem Krzysztofem Gawkowskim wpisuje się w stały dialog między środowiskiem akademickim z organami władzy publicznej. Pozwoliło przedstawić potrzeby uczelni w zakresie finansowania cyfryzacji i cyberbezpieczeństwa, a jednocześnie wskazać potencjał polskiej nauki jako partnera państwa w tworzeniu i wdrażaniu rozwiązań służących bezpieczeństwu cyfrowemu.

{gallery}stories/2026-11-09-sgh-krasp{/gallery}