Co zmieniliśmy w Rankingu Kierunków Studiów?

Komentarz Perspektyw

Jedyne zmiany formalne w metodologii Rankingi Kierunku Studiów 2021 to nowe zasady wyliczania wskaźnika „Ekonomiczne losy absolwentów” (tak samo, jak w Rankingu Uczelni Akademickich) oraz rozszerzenie wykazu ocenianych kierunków. W RKS 2021 ocenione zostaną 73 kierunki studiów (było 70) w 10. obszarach obejmujących nauki: humanistyczne, społeczne, ekonomiczne, ścisłe, przyrodnicze, techniczne, medyczne i o zdrowiu, a także rolnicze, leśne i weterynaryjne, a także po raz pierwszy podejmiemy próbę oceny kierunków studiów w obszarze sztuki.

Wyzwaniem będzie też sprawne przeprowadzenie „procedury kalibracyjnej” ocenianych kierunków. Przypomnijmy, że do 2019 roku RKS oceniał kierunki studiów prowadzone na wydziałach. Oznaczało to, że w wielu przypadkach ta sama uczelnia mogła występować w rankingu konkretnego kierunku studiów kilkakrotnie. Przykładowo, w rankingu kierunku „automatyka i robotyka” Akademia Górniczo-Hutnicza oceniana była dwukrotnie (bo prowadziła je na dwóch wydziałach), a Politechnika Warszawska nawet pięciokrotnie (prowadziła ten kierunek na pięciu wydziałach).

Z 2018 roku Ustawa zlikwidowała obligatoryjność istnienia wydziałów w strukturze uczelni (choć mogą one istnieć i nadal istnieją, jeśli statut uczelni tak stanowi), a zarazem wprowadzono wymóg, aby dany kierunek studiów był prowadzony na danej uczelni tylko raz. A ponieważ ministerstwo zrezygnowało z ustalania oficjalnego zestawu kierunków studiów, to większość uczelni, na których kierunki się dublowały, wybrało rozwiązanie w postaci… zmian nazw kierunków - przy zachowanym ich zakresie i programie nauczania!

W obowiązującym wcześniej w Polsce oficjalnym wykazie było 118 kierunków studiów (zgodnie z rozporządzeniem MNiSW z 13 czerwca 2006). Obecnie – po rezygnacji z oficjalnie obowiązującego wykazu - na liście prowadzonych w Polsce kierunków studiów znajduje się 1329 różnych nazw! Ale przecież w dalszym ciągu kandydaci na studia wybierają Zarządzanie, Elektronikę czy Kulturoznawstwo – a nie liczne ich mutacje nazewnicze.

Jako autorzy rankingu, musieliśmy znaleźć wyjście z tego galimatiasu. Po konsultacjach z grupą prorektorów politechnik i uniwersytetów postanowiliśmy dokonać „kalibracji” kierunków studiów prowadzonych w uczelniach z kierunkami - a właściwie 70. grupami kierunków studiów – ocenianymi przez „Perspektywy”. Uznaliśmy, że ze względu na odbiorcę rankingu, czyli kandydatów na studia, ocenianie 1329 kierunków „uczelnianych” nie miałoby sensu, m.in. dlatego – pomijając już kwestie wykonalności i nakładu pracy - że niektóre z nich prowadzone są w jednej lub zaledwie kilku szkołach wyższych.

Dlatego, za pomocą specjalnych „ankiet kalibracyjnych” wypełnianych przez szkoły wyższe, przyporządkowaliśmy 1329 kierunków prowadzonych na uczelniach do 70 kierunków uwzględnianych w ubr. w rankingu „Perspektyw” (obejmujących jeden lub więcej kierunków „uczelnianych”).

Kolejnym wyzwaniem było zdefiniowanie nowego podejścia metodologicznego do RKS. Wykorzystaliśmy do tego możliwości tkwiące w ustalonej dla każdego kierunku studiów „wiodącej dyscyplinie naukowej”. Uznaliśmy, że skoro nie można już „identyfikować” kierunku na wydziale (a także „przenosić” osiągnięć naukowych i dydaktycznych wydziału na oceniany kierunek), to będziemy w zamian „przenosić” na oceniany kierunek osiągnięcia „wiodącej dyscypliny naukowej” przypisanej do tego kierunku.

Dla osób niebędących ekspertami w zakresie szkolnictwa wyższego może się to wydawać nieco zawiłe, ale istotna jest konkluzja: otóż poczynając od edycji 2020 dana uczelnia występuje w Rankingu Kierunku Studiów tylko raz!

W tym roku dokonamy „kalibracji” po raz drugi. Aby się ona udała, potrzebna jest współpraca ze strony uczelni. Lepiej teraz przyjrzeć się dokładnie arkuszowi z proponowanym przez Perspektywy przyporządkowaniem kierunków prowadzonych przez uczelnię do klasyfikacji rankingowej niż zgłaszać uwagi post factum.

Zwracamy też uwagę, że wprowadzając w ubr. zasadniczą zmianę metodologii Rankingu Kierunków Studiów, nie podawaliśmy rankingowej „historii kierunku” za wcześniejsze lata. Ponieważ w tym roku nie ma już zmian metodologicznych w RKS i porównania „rok do roku” są możliwe, to podając aktualne wyniki przypomnimy też pozycje rankingowe poszczególnych uczelni w edycji ubiegłorocznej.

8.04.2021