„Wiadomość o Partnerstwie Unii Europejskiej z Azją Środkową, ogłoszonym w kwietniu w historycznym mieście Samarkandzie, spotkała się ze szczególnie ciepłym przyjęciem ze strony polskiej społeczności akademickiej. Uwydatniła ona dalekowzroczność polskich uczelni w budowaniu współpracy z uczelniami w regionie, zwłaszcza w Uzbekistanie” – czytamy w artykule Waldemara Siwińskiego, założyciela Fundacji Edukacyjnej Perspektywy, prezydenta IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence in Poland, opublikowanym w University World News.

Jak podkreśla Waldemar Siwiński, zainteresowanie Uzbekistanem w Polsce nie powinno zaskakiwać. Oba kraje łączy historia - w XIX wieku wielu Polaków zostało zesłanych na zesłanie do Azji Środkowej przez rosyjskich carów po dwóch powstaniach wojskowych zorganizowanych przez Polaków w celu odzyskania niepodległości kraju. Podczas II wojny światowej polska armia, utworzona z Polaków zwolnionych z rosyjskich gułagów, zebrała się w Uzbekistanie. Ta polska armia walczyła później po stronie aliantów w Afryce Północnej i we Włoszech.

Obecnie na polskich uczelniach studiują tysiące studentów zagranicznych z Uzbekistanu. Polacy przyjmują ich z otwartymi rękami, bo przecież doskonale rozumieją, że edukacja odgrywa ogromną rolę w transformacji systemu gospodarczego i politycznego, a świetnie wyedukowane kadry to szansa dla Uzbekistanu.

Z inicjatywy Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP), rektorzy i prorektorzy ponad 30. polskich uczelni udali się w kwietniu 2023 roku do Taszkentu na I Forum Rektorów Polski i Uzbekistanu. Spotkali się tam z jeszcze większą liczbą czołowych przedstawicieli uzbeckich uczelni. W efekcie obie strony podpisały szereg umów o współpracy. W lipcu 2024 roku rektorzy z Uzbekistanu przyjechali do Warszawy, aby spotkać się ze swoimi polskimi odpowiednikami podczas „okrągłego stołu”, a w kwietniu 2025 roku wzięli udział w II Forum Rektorów Polski i Uzbekistanu. Inicjatywy spotkały się  ze wsparciem ministerstw odpowiedzialnych za szkolnictwo wyższe zarówno w Polsce, jak i w Uzbekistanie.

Korzyści z obustronnej współpracy

Uzbekistan przechodzi gruntowne reformy mające na celu zwiększenie efektywności badań, widoczności międzynarodowej i ekosystemów innowacji - i jak podkreśla prof. Komiljon Karimov, rektor Westminster International University w Taszkiencie, jego kraj „może skorzystać na zacieśnieniu współpracy między uzbeckimi i polskimi instytucjami szkolnictwa wyższego, które z powodzeniem przeszły już transformację w kierunku standardów Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego (EOSW)”.

Prof. Karimov mówi: „Strategiczne partnerstwa akademickie między uniwersytetami w Uzbekistanie i Polsce stanowią doskonałą okazję do przyspieszenia rozwoju instytucjonalnego, potencjału badawczego i globalnej integracji szkolnictwa wyższego w Azji Środkowej”.  Dodaje również, że polskie uniwersytety oferują „szczególnie atrakcyjne modele, biorąc pod uwagę ich dobre wyniki w dyscyplinach STEM (nauka, technika, inżynieria, matematyka), badaniach stosowanych oraz współpracy między przemysłem a środowiskiem akademickim”. Przyznaje także, że udział Uzbekistanu w europejskim finansowaniu badań naukowych przyczynił się również do wzmocnienia jego pozycji na arenie międzynarodowej, dzięki wspólnym badaniom, wymianie kadry naukowej i mobilności studentów. - Uniwersytety uzbeckie mogą wykorzystać te ramy do wspólnego opracowywania wspólnych programów studiów i studiów niestacjonarnych oraz do włączania transnarodowych programów badawczych do swoich strategii instytucjonalnych - mówi prof. Komiljon Karimow.

Przykładem korzystnej współpracy polsko-uzbeckiej jest Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie. Prof. Karimov nie kryje, że uzbecki uniwersytet przyjmuje dobre praktyki od Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Przytacza programy mechatroniki akredytowane przez ABET oraz kierunki inżynierskie akredytowane przez Europejską Sieć Akredytacji Kształcenia Inżynierów (ENAEE) jako dowód na zaangażowanie w przestrzeganie światowych standardów.

Na współpracy korzysta także Uniwersytet Gdański. Prof. Piotr Stepnowski, rektor Uniwersytetu Gdańskiego, podkreśla jej szerszy kontekst: „W ostatnich latach współpraca Uniwersytetu Gdańskiego z naszymi uzbeckimi partnerami ewoluowała od pojedynczych projektów bilateralnych do strategicznego filaru polskiej dyplomacji akademickiej w Azji Centralnej”. W ramach współpracy z Państwowym Uniwersytetem Prawa w Taszkencie (TSUL) prowadzone są już dwa wspólne programy magisterskie – międzynarodowe prawo finansowe oraz prawo ochrony środowiska i zrównoważony rozwój. Obecnie opracowywany jest trzeci program z zakresu prawa cybernetycznego i cyberbezpieczeństwa. Z kolei Państwowy Uniwersytet Ekonomiczny w Taszkencie i Narodowy Uniwersytet Uzbekistanu wzbogacają m.in. ofertę wymiany w zakresie finansów, zarządzania i ekonomii na poziomie studiów drugiego stopnia.

Kobiety w technologiach

Polska odgrywa subtelną, ale znaczącą rolę w przybliżaniu Europy ambitnej i utalentowanej młodzieży z Azji Środkowej. Fundacja Edukacyjna Perspektywy, organizator Perspektywy Women in Tech Summit, tradycyjnie już zaprosiła na konferencję liczne grono studentek z Uzbekistanu i innych krajów Azji Środkowej. Dzięki temu mogą one zapoznać się z najnowszymi technologiami i w przyszłości rozwijać karierę w tej dziedzinie.

W czerwcu ubiegłego roku dr Bianka Siwińska, prezeska Fundacji Edukacyjnej Perspektywy oraz twórczyni konferencji Perspektywy Women in Tech Summit w Warszawie, odwiedziła Taszkent, gdzie spotkała się z Chilołą Umarovą, minister edukacji przedszkolnej i szkolnej Uzbekistanu, oraz Sherzodem Shermatovem, ministrem technologii cyfrowych. Strona uzbecka zaproponowała zorganizowanie specjalnej edycji konferencji Central Asia Perspektywy Women in Tech Summit w Taszkencie w 2026 roku – pierwszego tego typu wydarzenia w regionie. Wkrótce po spotkaniu Umarova została mianowana zastępcą szefa Administracji Prezydenta Republiki Uzbekistanu.

Dr Siwińska spotkała się również z Kongratbajem Szaripovem, ministrem szkolnictwa wyższego, nauki i innowacji w Uzbekistanie. Omówili możliwe nowe formy współpracy w kontekście deklaracji Samarkandy UE-Azja Środkowa. Władze Uzbekistanu wyraziły zainteresowanie skorzystaniem z udanych polskich doświadczeń w zachęcaniu dziewcząt i młodych kobiet do podejmowania studiów i kariery w dziedzinie STEM.

Całość artykułu dostępna jest na University World News