Ankieta opublikowana w „Nature” w marcu 2025 wskazała, że 75% naukowców rozważa opuszczenie USA z powodu ograniczeń nałożonych przez administrację Trumpa. W konsekwencji wiele krajów, m.in. Norwegia, Wielka Brytania, Kanada, Francja, Belgia, uruchomiło programy mające na celu przyciągnięcie badaczy z USA. Polska opracowuje program, który ma zostać ogłoszony na jesieni i będzie mieć szerszy zasięg.
W kwietniu 2025 r. Rada Badań Naukowych Norwegii uruchomiła fundusz o wartości 100 milionów koron norweskich (ok. 9,6 miliona dolarów), mający ułatwić rekrutację wybitnych badaczy międzynarodowych, w tym z USA. W ramach nowego programu Norwegia sfinalizowała pierwsze kontrakty - 13 z 14 zaproszonych naukowców pochodzi z instytucji w USA, a cała grupa liczy 14 osób. Badacze z USA zostali zaproszeni do pracy w wiodących norweskich ośrodkach badawczych takich jak: University of Oslo (UiO), OsloMet, Norwegian University of Science and Technology w Trondheim, Norwegian School of Economics, SINTEF.
Przykładowo we Francji, Aix-Marseille University i Paris-Saclay wdrożyły własne konkursy („Safe Place for Science”) z pierwszymi amerykańskimi badaczami zakontraktowanymi w 2025 roku. W Belgii VUB (Vrije Universiteit Brussel) w Brukseli ogłosił i obsadził już kilkanaście miejsc dla badaczy z USA na poziomie post-doktoranckim. W Australii wystartował program „Global Talent Attraction Program” i obecnie trwa nabór kandydatów. Niemieckie Max Planck Society ogłosiło „Transatlantic Program”. W Holandii ruszył fundusz „Tulip Fund” i instytucje akademickie mogą zgłaszać kandydatów. W Szwecji Karolinska Institute otrzymał wsparcie finansowe od Swedish Research Council na rekrutację naukowców międzynarodowych, w wyniku czego już zatrudniono kilku czołowych naukowców, w tym dwie osoby z USA. W Danii zaproponowano program szybkiego przyjęcia (fast-track), który miałby umożliwić sprowadzenie do 200 amerykańskich badaczy w ciągu najbliższych trzech lat.
Jak wynika z informacji Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, NAWA we współpracy z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego przygotowuje nowy program mający na celu przyciągnięcie do Polski wybitnych naukowców z zagranicy. Projekt ten, którego prezentacja planowana jest na jesień, skierowany zostanie do badaczy z krajów o wysokiej doskonałości naukowej, takich jak Stany Zjednoczone, Japonia czy Australia. Inspiracją do jego stworzenia były wydarzenia z USA, jednak nowy program będzie miał szerszy zasięg.
Program zaoferuje finansowanie pobytu młodym (junior) i doświadczonym naukowcom (experienced scientist) na okres od trzech do czterech lat, pokrywając zarówno pensję, jak i środki na stworzenie własnego zespołu badawczego. Program ten ma działać na podobnych zasadach jak Polskie Powroty, który ma na celu zachęcanie do powrotu do kraju polskich naukowców pracujących za granicą. W ramach tego ostatniego programu do Polski wróciło już 81 badaczy.
Opr. MTA
Źródła: