Inauguracje roku akademickiego wyszły już z murów uczelni! I jest to wyjście triumfalne, z przytupem, z przemarszem po głównych ulicach, a co najważniejsze – wyjście w gronostajach i togach, w gronie rektorów wiodących uczelni największych polskich miast. Ta „nowa polska tradycja” obejmuje z roku na rok coraz więcej ośrodków akademickich. Przemarsze te potwierdzają, z jednej strony, wagę nauki i uczelni dla rozwoju kraju, ale także podkreślają potrzebę współpracy, łączenia wysiłków i wzajemnego wspierania się... Inauguracje regionalne nie zastąpiły nigdzie inauguracji uczelnianych, ale znalazły swoją istotną niszę dla budowy wymiaru akademickiego miast, w których się odbywają.  Czasem są skromniejsze, z udziałem samych rektorów w eleganckich gronostajach, kiedy indziej bardziej kolorowe i wystawne – z orkiestrami, szczudlarzami, przebierańcami... Są też chyba ważne dla lokalnych społeczności, skoro towarzyszą im tłumy ciekawskich... Do następnego razu – już za rok!

GDAŃSK na szczudłach

Pod hasłem „Niech żyje nauka!” Związek Uczelni w Gdańsku im. Daniela Fahrenheita (FarU) i Miasto Gdańsk zorganizowali uroczystą paradę na rozpoczęcie roku akademickiego. W sobotę 4 października ulicami miasta przeszedł barwny korowód przebierańców, szczudlarzy, muzyków, ale też po prostu studentów i mieszkańców, którzy coraz chętniej biorą udział w tym wydarzeniu. Pochód poprowadzili rektorzy Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, Politechniki Gdańskiej i Uniwersytetu Gdańskiego zrzeszeni w Związku oraz prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz.

- Parada z okazji rozpoczęcia roku akademickiego stała się już w Gdańsku tradycją i co roku uczestniczą w niej władze samorządowe, co potwierdza współpracę władz regionu ze środowiskiem akademickim - mówi Karolina Sienkiewicz, menadżerka projektów w Związku Uczelni im. Daniela Fahrenheita. – Pokazujemy jedność środowiska, dążenie do wspólnych celów dla nauki i szkolnictwa wyższego, siłę interdyscyplinarności, ale też zachęcamy do współpracy ze środowiskiem akademickim interesariuszy i mieszkańców, bo silne ośrodki akademickie to też silne miasta. Bez współpracy, otwartości i gotowości do dalszego działania trudno mówić o osiąganiu ambitnych celów, które mają służyć nie tylko środowisku akademickiemu.

Profesor dr hab. Piotr Stepnowski, przewodniczący Zgromadzenia Związku Uczelni w Gdańsku im. Daniela Fahrenheita, rektor Uniwersytetu Gdańskiego, dodaje:

– Pierwszy przemarsz pod hasłem: „Niech żyje nauka!” odbył się w 2022 roku, wówczas w gronie gdańskich uczelni. Od 2023 roku zapraszamy do udziału wszystkie uczelnie z województwa pomorskiego, jak również włączamy studentów i doktorantów w przygotowanie części oficjalnej. Rośnie też zainteresowanie mieszkańców - tegoroczny przemarsz zgromadził najliczniejszą z dotychczasowych widownię i uczestników. Wspólny marsz jest symbolem jedności uczelni i miasta, a także dowodem na to, że nauka nie funkcjonuje w oderwaniu od społeczeństwa.

I, oczywiście, świetną promocją zarówno miasta jak i tamtejszych uczelni!

Tego typu inauguracje stają się coraz bardziej popularne również w innych ośrodkach akademickich.

KATOWICE z orkiestrą

Międzyuczelniana Inauguracja Roku Akademickiego to jedno z najważniejszych wydarzeń w akademickim kalendarzu Śląska - mówi rzeczniczka prasowa Uniwersytetu Śląskiego, Małgorzata Poszwa. - Jej celem jest wspólne zainaugurowanie nowego roku akademickiego przez śląskie uczelnie publiczne zrzeszone w Konsorcjum Akademickim – Katowice Miasto Nauki, podkreślając współpracę i jedność środowiska akademickiego regionu. Od kilku lat MIRA odbywa się w siedzibie Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach i jest poprzedzona przemarszem orszaków rektorskich ulicami Katowic.

Podczas tegorocznej inauguracji w tradycyjnym przemarszu wzięło udział kilkudziesięciu Rektorów uczelni z całej Polski, a także wspólnoty akademickie uczelni Konsorcjum Akademickiego – Katowice Miasto Nauki, przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, Urzędu Miasta Katowice oraz Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Przemarsz jest nie tylko formą celebracji, ale także przypomnieniem o ponadczasowej roli uniwersytetów w kształtowaniu społeczeństwa – dodaje Małgorzata Poszwa. - Togi, insygnia rektorskie i ceremonialna oprawa niosą ze sobą symboliczny przekaz – to manifestacja ciągłości tradycji i odpowiedzialności, jaka spoczywa na środowisku akademickim. Na czele przemarszu zobaczyliśmy i usłyszeliśmy orkiestrę dętą, nieodłączny element Górnego Śląska. Wejściu orszaków do sali koncertowej również towarzyszyła muzyka w wykonaniu Cieszyńskiej Orkiestry Dętej Uniwersytetu Śląskiego.

Iwona Flanczewska, rzeczniczka prasowa Politechniki Śląskiej, mówi: - Wspólna inauguracja roku akademickiego przez katowickie uczelnie miała początek w 2022 roku. Zainicjowało ją Konsorcjum Akademickie „Katowice – Miasto Nauki”. Inspiracją była chęć podkreślenia roli uczelni w życiu miasta oraz zacieśnienia więzi między światem akademickim a mieszkańcami. Orszak, który wyrusza z rynku i zmierza w stronę NOSPR, jest symbolem współpracy, wspólnych wartości i otwartości uczelni. Towarzyszy mu wyjątkowa oprawa muzyczna, w tym występy orkiestry górniczej i chórów akademickich. Rektorzy podkreślają, że zacieśnianie relacji między uczelniami, a także ich współpraca z samorządem, stały się trwałym elementem tożsamości Katowic jako miasta nauki. Tytuł Europejskiego Miasta Nauki 2024 dodatkowo wzmocnił te więzi, dając impuls do dalszych wspólnych działań.

Na katowickim rynku powstało naukowe miasteczko studenckie, występowały też zespoły akademickie - Studencki Zespół Pieśni i Tańca „Katowice” Uniwersytetu Śląskiego, Akademicki Zespół Tańca Politechniki Śląskiej „Dąbrowiacy” oraz Zespół Pieśni i Tańca „Silesianie” Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. A po wszystkim rektorski orszak przeszedł ulicami do NOSPR, gdzie odbywała się dalsza, bardziej oficjalna część uroczystości.

Kolorowy KRAKÓW

Uroczysty i niezwykle kolorowy (przez barwy tog) pochód profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego inaugurujący rok akademicki został w ubiegłym roku wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Trasa marszu, który odbywa się 1 października, wiedzie z najstarszego budynku uniwersyteckiego – Collegium Maius do auli Auditorium Maximum. Kolory tog różnią się w zależności od wydziału, a porządek orszaku jest z góry ustalony: rozpoczynają przedstawiciele wydziałów najmłodszych, kończą reprezentanci wydziału lekarskiego i prawniczego.

Tradycja pochodu profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego sięga 1886 roku. Wtedy po raz pierwszy orszak uczonych w togach przeszedł ulicami Krakowa. Zwyczaj jest jednak z pewnością starszy i ma swoje korzenie w średniowieczu.

Uroczystość w Auditorium Maximum poprzedziła msza w kolegiacie św. Anny. Po nabożeństwie orszak profesorów UJ wyruszył ulicami Krakowa i przeszedł do Auditorium Maximum przy ul. Krupniczej. Była to wyjątkowa możliwość, aby zobaczyć władze Uniwersytetu Jagiellońskiego i profesorów reprezentujących każdy z 16 wydziałów, występujących publicznie w tradycyjnych strojach akademickich.

Spacerkiem po SZCZECINIE

Barwny korowód pod hasłem „Spacerek na Uniwerek” przeszedł też ulicami Szczecina - z pl. Solidarności do Teatru Letniego, gdzie odbyła się uroczysta immatrykulacja studentów dziewięciu szczecińskich uczelni. Czoło pochodu otwierali rektorzy ubrani w gronostaje, a także przedstawiciel kancelarii Prezydenta RP, wojewoda zachodniopomorski, wicemarszałek województwa zachodniopomorskiego i prezydent Szczecina.

Pomysłodawcą wspólnego świętowania rozpoczęcia roku akademickiego jest rektor ZUT prof. Arkadiusz Terman: – Pomysł zrodził się podczas jednego ze spotkań Rektorów uczelni województwa zachodniopomorskiego. Zależało nam, żeby nie był to projekt jednej uczelni, tylko wspólna inicjatywa całego środowiska akademickiego Szczecina. Udało się dzięki otwartości i zaangażowaniu pozostałych rektorów, zarówno uczelni publicznych jak i niepublicznych. Wszyscy się zgodzili, że warto pokazać jedność uczelni i wspólnie rozpocząć nowy rok akademicki. Już czwarty raz poszliśmy razem w „Spacerku na Uniwerek” i tak jak ta inicjatywa już się zakorzeniła, tak i wspólna inauguracja roku ma szansę stać się piękną tradycją – symbolem współpracy i wspólnoty szczecińskich uczelni. Pokazuje, że pomimo różnorodności mamy wspólny cel, którym jest kształcenie młodych ludzi na jak najwyższym poziomie i budowanie silnego ośrodka akademickiego w mieście.

W Szczecinie działa piętnaście uczelni, w których studiuje około 30 tys. studentów. W tym roku w inauguracji wzięło udział dziewięć z nich – Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny, Uniwersytet Szczeciński, Pomorski Uniwersytet Medyczny, Politechnika Morska, Akademia Sztuki, Akademia Nauk Stosowanych TWP w Szczecinie, Zachodniopomorska Szkoła Biznesu, Collegium Balticum Akademia Nauk Stosowanych w Szczecinie i Uniwersytet WSB Merito w Poznaniu filia w Szczecinie.

LUBLIN ponad podziałami

– Lubelskie środowisko akademickie zrzeszone w Związku Uczelni Lubelskich

już po raz trzeci zorganizowało wspólną inaugurację roku akademickiego – mówi Dariusz Gaweł z ZUL. - W ramach tego wydarzenia (zawsze 1 października) odbywa się także pochód rektorski – przemarsz ulicami Lublina władz uczelni, pracowników, studentów oraz zaproszonych gości. W tym roku przeszliśmy z Archikatedry Lubelskiej do Centrum Kongresowego Uniwersytetu Przyrodniczego, gdzie odbywała się główna część uroczystości. Jest to inicjatywa Magnificencji Rektorów uczelni zrzeszonych w ZUL.

W czasie inauguracyjnych uroczystości rektorzy zgodnie podkreślali, że w obliczu wyzwań finansowych, demograficznych i politycznych największą siłą lubelskiej nauki pozostaje współpraca ponad podziałami. – Naszą siłą jest współpraca, nie rywalizacja – podkreślał rektor Politechniki Lubelskiej, prof. Zbigniew Pater. - To akt symboliczny i praktyczny zarazem. Symboliczny, bo pokazuje jedność w różnorodności, praktyczny, bo buduje więzi, wspomaga dialog, tworzy przestrzeń dla synergii. Współpraca to fundament, na którym państwa budowały swoją siłę, sposób na przetrwanie w świecie pełnym niepewności. Uczelnie naturalnie konkurują, ale na wspólnej inauguracji roku akademickiego, warto powiedzieć: naszą siłą współpraca. Każda z uczelni ma swoją tożsamość, historię i misję, ale łączy nas wspólny cel – kształcenie odpowiedzialnych ludzi i prowadzenie badań, które służą społeczeństwu.

oprac. AR