15 listopada 1945 r. prof. Kazimierz Idaszewski wygłosił na Politechnice Wrocławskiej pierwszy wykład w dziejach powojennego Wrocławia. 80 lat później Politechnika Wrocławska to czołowa uczelnia techniczna w Polsce.
Tegoroczne uroczystości Święta Politechniki Wrocławskiej zorganizowano w auli gmachu głównego. Zostały one połączone z obchodami jubileuszu 80-lecia uczelni. W ich trakcie:
- Tytuł Profesora Honorowego PWr otrzymał prof. Maciej Żylicz, wybitny biochemik i biolog molekularny, wieloletni prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
- Ogłoszony został laureat Europejskiej Nagrody Naukowej im. Stanisława Lema 2025. Został nim prof. Li Tang ze szwajcarskiej École Polytechnique Fédérale de Lausanne.
- Siedmiu byłych rektorów PWr otrzymało statuetki „Złotych Lwów Politechniki Wrocławskiej”, przyznane w uznaniu ich zasług dla budowy i rozwoju uczelni.
- Wyróżniającym się pracownikom uczelni wręczono nagrody i stypendia rektora.
Wśród gości święta znaleźli się m.in. Krzysztof Mieszkowski, poseł na Sejm RP, dr Piotr Kozdrowicki, wicewojewoda dolnośląski oraz Paweł Gancarz, marszałek Województwa Dolnośląskiego.
– Politechnika Wrocławska jest najlepszą uczelnią w regionie, drogowskazem w rozwoju, z bogatym dorobkiem naukowym i wdrożeniowym. Dzięki temu, i rzeszy absolwentów opuszczających każdego roku mury uczelni, politechnika jest jednym z elementów, który stawia Dolny Śląsk na czołowych miejscach w Polsce – mówił Paweł Gancarz.
Dr Piotr Kozdrowicki dodał, że Politechnika Wrocławska była dla niego zawsze synonimem doskonałości, interdyscyplinarności i nieustannego rozwoju. – Także teraz uczelnia jest wiodącym podmiotem w staraniach Wrocławia o Baltic AI GigaFactory, który może zrewolucjonizować rozwój sztucznej inteligencji w Europie Środkowo-Wschodniej – podkreślił wicewojewoda dolnośląski.
Narodziny uczelni w odbudowującym się Wrocławiu
– 80 lat – niewiele w historii świata, a wszystko dla historii naszej uczelni. 15 listopada 1945 roku prof. Kazimierz Idaszewski wygłosił pierwszy regularny wykład dla studentów Politechniki Wrocławskiej. Dzięki niemu i ludziom, którzy wówczas zaryzykowali przyjazd do obcego miasta, dzisiaj tu jesteśmy. Wzruszenie. Wdzięczność. A przede wszystkim podziw. Dla ich siły, determinacji i wizji. Znamy przecież zdjęcia Wrocławia z 1945 roku. Morze ruin. Również tu – mówił w swoim przemówieniu prof. Arkadiusz Wójs, rektor PWr.
Rektor zaznaczył, że Politechnika Wrocławska korzystała z materialnego dorobku niemieckiej Wyższej Szkoły Technicznej, ale swoje korzenie naukowe i intelektualne zawdzięcza przedwojennej Politechnice Lwowskiej. – I do etosu lwowskich profesorów, którzy po wojnie przyjechali do Wrocławia, nasza uczelnia od zawsze się odwołuje. Niczym byłyby budynki i trochę urządzeń pozostałych po bombardowaniach i sowieckich szabrownikach, gdyby nie lwowscy profesorowie, którzy w 1945 r. przyjechali do Wrocławia, by tworzyć tu wyższą uczelnię i w obcym kulturowo i zniszczonym mieście, kontynuować swoje prace i kształcić studentów – mówił prof. Wójs.
Politechnikę Wrocławską i jednocześnie Uniwersytet Wrocławski formalnie ustanowił ten sam dekret z dnia 24 sierpnia 1945. Przez pierwsze lata para uczelni funkcjonowała razem, pod wspólną nazwą „Uniwersytet i Politechnika we Wrocławiu” i pod kierunkiem wspólnego rektora – biologa, prof. Stanisława Kulczyńskiego. – Politechnika Wrocławska ma więc matkę – Politechnikę Lwowską, oraz siostrę – Uniwersytet Wrocławski – dodał rektor Wójs.
W 1951 r. Politechnika Wrocławska liczyła 2 670 studentów i siedem wydziałów: architektury, inżynierii, inżynierii sanitarnej, chemiczny, elektryczny, mechaniczny, lotniczy; jeszcze później: łączności. W tym samym roku Politechnika i Uniwersytet zostały rozdzielone, stając się de facto osobnymi uczelniami, a pierwszym rektorem PWr został jej wcześniejszy prorektor, prof. Dionizy Smoleński.
Historia Polski, historia PWr
Prof. Wójs podkreślił, że Politechnika Wrocławska, jako duża i ważna instytucja, przeszła całą trudną historię Polski – od radości z zakończenia wojny i wielką odbudowę, przez czasy stalinizmu, krótką odwilż, szybki powrót do ponurej rzeczywistości, Marzec 68 i strajk okupacyjny oraz demonstracje pierwszomajowe w solidarności z aresztowanymi kolegami, lata siedemdziesiąte, czyli epokę najpierw nadziei, a potem wielkiego kryzysu.
W roku 1980. Politechnika stała się też mocnym ośrodkiem akademickiej Solidarności, a rok później miejscem masowego strajku po wprowadzeniu stanu wojennego, strajku brutalnie spacyfikowanego. Stan wojenny przerwał kadencję pierwszego demokratycznie wybranego rektora Politechniki, prof. Tadeusza Zipsera. – Przez całe te lata byliśmy jednak ważną instytucją dla swojego miasta i regionu. Projektowaliśmy mosty i maszyny dla przemysłu górniczego. A także komputery – mówił prof. Wójs. – Potem przyszedł rok 1989. Wolność, również dla uczelni, która mogła zacząć kształtować własną politykę naukową.
Rektor zwrócił uwagę, że chociaż uczelni brakowało funduszy i dostępu do nowych technologii, to po raz kolejny entuzjazm dla nowego otwarcia i możliwości, jakie się przed polską nauką otwierały, były silnym bodźcem rozwojowym. – Kolejni rektorzy, dziekani, profesorowie, młodzi naukowcy, studenci zbudowali silną, stabilną uczelnię. Jedni koncentrowali się na rozbudowie infrastruktury badawczej i dydaktycznej, na ściągnięciu nowoczesnej aparatury, a inni – na budowaniu zespołów czy wręcz szkół naukowych. W naszej historii mieliśmy więc okresy stagnacji, ale też szybkiego rozwoju. Mieliśmy wielkich rektorów i wspaniałych profesorów. I spory wkład w technologiczny rozwój kraju – zaznaczył prof. Wójs.
Autorytety, które inspirują pokolenia
Wśród najbardziej rozpoznawalnych Politechniki Wrocławskiej należy wymienić m.in. słynnych wrocławskich projektantów mostów prof. Jana Kmitę i prof. Jana Biliszczuka, światowej sławy matematyka prof. Czesława Rylla-Nardzewskiego, wybitnego specjalistę z dziedziny telekomunikacji prof. Daniela Bema oraz chemików prof. Włodzimierza Trzebiatowskiego, prof. Zdzisława Tomasika i prof. Błażeja Roga oraz architektów prof. Stanisława Medekszę i prof. Rafała Czernera.
Naukowcy Politechniki Wrocławskiej mają również wkład w budowę wielkiej międzynarodowej infrastruktury badawczej, choćby w postaci instalacji kriogenicznych zaprojektowanych oraz zbudowanych przez interdyscyplinarny zespół prof. Macieja Chorowskiego dla Europejskiego Źródła Spalacyjnego w szwedzkim Lund, a także dla CERN, FermiLabu, oraz FAIR. Z kolei prof. Edward Chlebus we współpracy z niemieckim Instytutem Fraunhoffera rozwijał technologie przyrostowe, czyli popularny dziś druk 3D. Badacze z PWr mieli także udział w projektowaniu kopalni węgla brunatnego – głównym projektantem Bełchatowa był prof. Zbigniew Kozłowski, a maszyny i urządzenia do niej współtworzyli profesorowie Tadeusz Żur i Henryk Hawrylak.
Nowoczesna, silna, rozpoznawalna
Politechnika Wrocławska dziś to czternaście wydziałów, na których funkcjonują dwa instytuty i 81 katedr. Na uczelni działa kilkanaście międzywydziałowych, interdyscyplinarnych centrów badawczych, a także m.in. Wrocławskie Centrum Sieciowo-Superkomputerowe i Wrocławskie Centrum Transferu Technologii. Uczelnia prowadzi trzy filie – w Jeleniej Górze, Legnicy i Wałbrzychu.
Kształcenie odbywa się na niemal 50 kierunkach na pierwszym stopniu oraz niemal 50 na drugim stopniu. Większość badań prowadzona jest w 14 ewaluowanych dyscyplinach w czterech dziedzinach nauki. Wspólnotę Politechniki Wrocławskiej tworzy prawie 5 000 pracowników, w tym 224 profesorów, 439 doktorów habilitowanych, 1 376 doktorów i 882 doktorantów oraz ponad 21 000 studentów. Liczba absolwentów PWr już dawno przekroczyła 100 000.
Pod względem liczby nauczycieli akademickich i doktorantów, a także studentów, PWr jest największą uczelnią Dolnego Śląska i drugą polską uczelnią techniczną.
Rozwój PWr potwierdzają miejsca w rankingach. W najbardziej prestiżowym porównaniu międzynarodowym – Academic Ranking of World Universities, czyli tzw. rankingu szanghajskim – Politechnika Wrocławska jest jedną z zaledwie siedmiu polskich uczelni na liście i jedyną uczelnią dolnośląską, zajmując szóste miejsce w kraju i 901-1000 na świecie. W drugim najważniejszym rankingu międzynarodowym – QS World University Rankings – PWr zajmuje ósmą pozycję w Polsce i ex aequo 851-900 na świecie. W wydawanym przez Fundację Perspektywy najważniejszym rankingu krajowym PWr zajmuje siódmą lokatę ogółem i pierwszą w regionie. W nowym rankingu „Rzeczpospolitej”, porównującym uczelnie pod kątem karier absolwentów, Politechnika Wrocławska zajęła drugie miejsce ogółem oraz pierwsze miejsce wśród polskich politechnik.
Czas wyzwań
Wśród najważniejszych wyzwań stojących przed uczelnią prof. Arkadiusz Wójs wymienił m.in. utrzymanie i wzmocnienie pozycji lidera wśród polskich politechnik, w szczególności w obszarze nauk technicznych i podstawowych, dorównanie poziomem badań i kształcenia naszym partnerom z sojuszu Unite!, konieczność rozwoju Szkoły Doktorskiej i zaangażowania doktorantów w badania, poprawę kultury pracy i studiowania oraz wprowadzenie modelu uczelni przedsiębiorczej, wspierającej kluczowe innowacje.
– Jako urzędujący rektor patrzę w przyszłość z optymizmem, gdyż dobrze znam obecną kondycję uczelni. Z jednej strony PWr jest najsilniejszą uczelnią w regionie i należy do wiodących polskich uczelni technicznych oraz kilku najlepszych polskich uczelni ogółem. Z drugiej strony – choć nasza pozycja na arenie międzynarodowej systematycznie rośnie, to jednak wciąż nie odpowiada naszym ambicjom i zmiana tej sytuacji jest dla nas atrakcyjnym i wdzięcznym zadaniem. W dniu 80. urodzin życzmy razem tej wspaniałej uczelni dalszego rozwoju – dla dobra jej samej, Wrocławia, Polski i Europy – zakończył prof. Wójs.