W sali cisza, tylko szelest kartek. Trwa egzamin maturalny. Ale świat za oknem już nie działa według klucza odpowiedzi… Podpowiadamy - jak i gdzie nauczyć się życia.
Dla tysięcy uczniów majowe egzaminy to moment stresujący, ważny i symboliczny. To test wiedzy, ale niekoniecznie test życia. Bo w realnym świecie coraz rzadziej chodzi o to, by dobrze wypaść na teście. Częściej liczy się to, by wiedzieć, jak działać, gdy nie ma gotowych rozwiązań. I tu przydają się kompetencje do przyszłości – czyli umiejętności, które od zawsze napędzały ludzką kreatywność: współpraca, innowacyjne myślenie, empatia, odwaga. To one pozwalały budować piramidy, drukować książki, konstruować samoloty. Dziś są one równie ważne, tylko że świat, w którym z nich korzystamy, stał się... inny.
JAK NAUCZYĆ się życia?
Współczesność coraz częściej opisuje się jako świat BANI – z ang. brittle (kruchy), anxious (lękowy), nonlinear (nieliniowy) i incomprehensible (niepojmowalny). To rzeczywistość, w której plany potrafią się rozpaść z dnia na dzień, w której trudno przewidzieć skutki własnych decyzji, a nadmiar informacji utrudnia podejmowanie działań. W takim świecie wiedza teoretyczna to za mało. Liczy się umiejętność adaptacji, odwaga w działaniu, kreatywność i wytrwałość. Klasyczny system edukacji nie daje nam pełnych możliwości rozwijania kluczowych kompetencji. Zatem jak inaczej je nabyć?
Edukacja POZAFORMALNA
Istnieją setki programów rozwojowych, projektów i działań przeznaczonych dla młodzieży. Poniżej kilka przykładów.
Umiejętność pracy ze sztuczną inteligencją jest obecnie niezbędna. Inicjatywami, które skutecznie oswajają nas z tą technologią, są np.: Microsoft AI Skills Navigator – bezpłatna platforma szkoleniowa Microsoftu oferująca ponad 200 kursów z zakresu sztucznej inteligencji na różnych poziomach zaawansowania; kurs „AI: Przyszłość zaczyna się dziś” (Digital University) – bezpłatny kurs online po polsku stworzony we współpracy Fundacji Digital University i Microsoft; Campus AI – polska platforma edukacyjna - nastawiona na naukę przez działanie. Można nauczyć się tam praktycznego wykorzystania nowoczesnych narzędzi AI – np. generowania obrazów czy automatyzowania zadań bez kodowania.
Kluczowe są też tzw. life skills − praktyczne umiejętności radzenia sobie w trudnych warunkach. Takie, jakie nabywa się np. na obozach skautowskich czy harcerskich. Biwaki to świetna szansa nie tylko na naukę współpracy i komunikacji w zespole oraz pierwsze lekcje liderstwa, ale też na zdobycie bardzo praktycznych umiejętności przetrwania, rozwiązywania problemów, kreatywnego myślenia i odwagi.
Zadbaj o PSYCHE
Bardzo ważne jest zrozumienie siebie, swoich naturalnych predyspozycji oraz umiejętność radzenia sobie z niepewnością, stresem i zmianą. Pomóc ci w tym może np. ogólnopolski projekt edukacyjny MŁODE GŁOWY (Fundacja UNAWEZA) poświęcony zdrowiu psychicznemu, poczuciu własnej wartości i sprawczości młodych ludzi. Wiele inspiracji i merytorycznej wiedzy można czerpać również z materiałów Joanny Chmury oraz Joanny Flis − doświadczonych psycholożek i autorek książek, które w praktyczny i przystępny sposób pomagają rozprawić się z psychologicznymi mitami, poruszają temat odwagi i odporności psychicznej.
Liczyć TRZEBA UMIEĆ
Kolejną kompetencją, której nie nabywamy w szkole jest umiejętność zarządzania pieniędzmi i inwestowania. Tutaj z pomocą przychodzą np. programy i warsztaty fundacji Trampki na Giełdzie, która m.in. praktycznie uczy, jak działają rynki finansowe i jak zadbać o osobiste finanse. Masz potencjał do bycia przedsiębiorcą i liderem? Dzięki programom takim jak MDFellowship (mentoring dla młodzieży prowadzony przez czołowych przedstawicieli biznesu) czy Econverse (międzynarodowa konferencja startupowa dla młodzieży) możesz zbudować swoje pierwsze produkty i firmę.
Projekty społeczne zamiast testów? TAK, TO DZIAŁA
Wielu młodych ludzi nie czeka, aż szkoła się zmieni – zmieniają ją sami. Tacy są uczniowie biorący udział w olimpiadzie Zwolnieni z Teorii. Tworzą prawdziwe projekty społeczne: od kampanii edukacyjnych po realne działania w lokalnych społecznościach. Dzięki wieloletnim i systematycznym działaniom organizacji tysiące młodych ludzi zrealizowało swoje pierwsze projekty, zdobywając przy tym umiejętności zarządzania projektem, współpracy z ludźmi, przywództwa, odpowiedzialności, odwagi, strategicznego myślenia, empatii, rozmów i negocjacji z miejscowymi władzami i in.
Pierwsze z brzegu przykłady tworzonych przez młodzież projektów: akcja „Uwaga, zdrowie psychiczne”, czy mobilna biblioteka dla seniorów w gminie, w której nie było już ani jednej otwartej czytelni.
WOLONTARIAT – szkoła przedsiębiorczości i charakteru
Wolontariat i działania społeczne często postrzega się jako „coś dodatkowego”. Tymczasem to laboratorium kompetencji, które są dziś równie ważne jak znajomość wzorów chemicznych czy dat historycznych. Prowadzenie młodzieżowej fundacji, organizowanie wydarzeń, planowanie kampanii to w praktyce mikroprzedsiębiorstwo: trzeba mieć wizję,
zespół, plan, komunikację, promocję, budżet.
Te działania rozwijają kompetencje przedsiębiorcze, uczą kreatywności, innowacyjności, radzenia sobie z porażką.
JOANNA KOPER
