Zaangażowanie uczelni technicznych w europejskie plany obronne - podsumowanie panelu, który odbył się 1 grudnia 2025 roku w Brukseli w czasie seminarium „Inżynieria dla bezpieczeństwa: uniwersytety i przemysł w służbie obronności” organizowanego przez Fundację Perspektywy.
W obliczu rosnącej niestabilności w Europie, zwłaszcza w kontekście agresji Rosji wobec Ukrainy, bezpieczeństwo stało się priorytetem zarówno dla państw członkowskich UE, jak i Komisji Europejskiej. Modernizacja obronności wymaga dziś nie tylko zwiększenia nakładów finansowych, ale przede wszystkim zaawansowanych technologii, które mogą powstać dzięki aktywnemu zaangażowaniu uczelni technicznych. W czasie panelu poświęconego współpracy uniwersytetów z przemysłem obronnym podkreślono, że rozwój europejskich zdolności obronnych wymaga współdziałania, długoterminowego zaufania i łączenia mocnych stron nauki z potrzebami przemysłu.
W panelu wzięli udział:
- Krzysztof Jóźwik, rektor Politechniki Łódzkiej
- Anders O. Bjarklev, Rektor Duńskiego Uniwersytetu Technicznego
- Pasi Niinikoski – Dyrektor ds. UE i NATO, Patria
- Stefan Östlund – Wiceprezydent ds. współpracy międzynarodowej, KTH Royal Institute of Technology
- Christina Wilen – Komisja Europejska, DG DEFIS
- Arnaud Riss – Wiceprezes ds. rozwoju międzynarodowego, SAFRAN
Anders O. Bjarklev, rektor DTU, przypomniał, że podstawową rolą uniwersytetów jest kształcenie talentów i prowadzenie badań naukowych, które przynoszą realną wartość społeczeństwu. „Nie możemy być działem rozwoju firmy – naszym zadaniem jest edukacja i badania. Ale aby nasze wyniki były użyteczne dla przemysłu obronnego, musimy rozmawiać z tym przemysłem i rozumieć jego potrzeby” – mówił Bjarklev. Zaznaczył także, że uniwersytety muszą skupić się na swoich mocnych stronach, takich jak technologie kwantowe, biotechnologia czy elektronika, a bardziej wrażliwe obszary pozostawić innym partnerom.
Stefan Östlund, KTH Royal Institute of Technology podkreślił znaczenie partnerskiego podejścia. „Nie robimy tego wyłącznie dla społeczeństwa – jesteśmy częścią społeczeństwa. Musimy współpracować zarówno z przemysłem obronnym, jak i władzami lokalnymi, aby lepiej rozumieć potrzeby i wyzwania” – powiedział. Zaznaczył też, że w przypadku dużych, złożonych problemów, kluczowa jest współpraca między wieloma uniwersytetami, bo jedna uczelnia może nie być w stanie dostarczyć kompleksowego rozwiązania.
Pasi Niinikoski, Patria podkreślił, że tworzenie ekosystemów innowacji jest najlepszym modelem współpracy między przemysłem a uczelniami. „Łączymy firmy z ośrodkami akademickimi – tak powstają relacje, które umożliwiają rozwój zdolności operacyjnych. To nie jednorazowe projekty, ale długofalowa współpraca” – tłumaczył. Dodał również, że podobne modele powinny być rozwijane na poziomie UE, na przykład w ramach koncepcji „EU Tech Forerunners”, gdzie zintegrowane firmy biorą większą odpowiedzialność za rozwój całego ekosystemu.
Arnaud Riss, SAFRAN zwrócił uwagę na praktyczne znaczenie infrastruktury uczelni: „Nie mamy czasu na budowę nowych obiektów testowych, które mogą powstawać przez 5 – 10 lat. Dlatego korzystanie z infrastruktury uniwersytetów pozwala przemysłowi szybciej realizować demonstracje i wdrażać nowe technologie.” Podkreślił również, że przy niskich poziomach TRL nie ma różnicy między zastosowaniami cywilnymi a obronnymi, co pozwala uczelniom rozwijać technologie bez ograniczeń wynikających z tajemnic wojskowych.
Krzysztof Jóźwik, rektor Politechniki Łódzkiej wskazał wyzwania związane z wymianą informacji i zaufaniem: „Jeżeli decydujemy się współpracować, musimy mieć pełne zaufanie i wymianę informacji, aby w pełni opracować i znaleźć rozwiązanie problemu. Historia pokazuje, że ograniczenia własności intelektualnej często uniemożliwiają pełne wykorzystanie wyników badań.”
Christina Wilen, DG DEFIS podkreśliła, że budowanie zaufania wymaga czasu i systemowego podejścia. „Europejski Fundusz Obrony (EDF) to skuteczne narzędzie do integrowania instytutów badawczych z przemysłem, co pozwala przejść od badań do zdolności operacyjnych. Ważne jest także, aby uniwersytety wspierały przemysł w zatrudnianiu studentów i absolwentów, nawet w obszarach wymagających szczególnego bezpieczeństwa.”
Paneliści zgodzili się, że kluczem jest długofalowa współpraca, koncentracja na mocnych stronach uniwersytetów, jasne zasady dotyczące własności intelektualnej oraz wspieranie wymiany doświadczeń i studentów. Istotne jest, aby działania nie ograniczały się wyłącznie do zaawansowanych projektów badawczych, ale obejmowały również staże, prace dyplomowe i dni branżowe. Dzięki temu możliwe jest stopniowe budowanie zaufania, rozwijanie wspólnych projektów i przygotowanie technologii, które będą miały realne zastosowanie w obronności.
Techniczne uniwersytety są niezbędnym partnerem w budowaniu europejskich zdolności obronnych. Ich zaangażowanie, w połączeniu z przemysłem i wsparciem instytucjonalnym, pozwala nie tylko tworzyć innowacyjne technologie, ale również wzmacniać bezpieczeństwo całej Europy.
opracowała AR
