Prof. Marzena Dominiak
Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu
Gwiazda Dyplomacji Naukowej (Science Diplomacy Star)

Być zawsze o krok do przodu

W nauce ważna jest nie tylko umiejętność nawiązywania szerokich (geograficznie i interdyscyplinarnie) kontaktów, talent łączenia różnych partnerów i różnych wątków, ale też zdolność proponowania takich tematów badań, które będą atrakcyjne dla naszych partnerów zagranicznych i w których to my będziemy liderami – twierdzi prof. Marzena Dominiak, prorektor ds. umiędzynarodowienia Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, uhonorowana nagrodą Science Diplomacy Star 2026.

W wydanych w grudniu 2024 Europejskich Ramach dla Dyplomacji Naukowej czytamy m.in. „Połączenie sił na poziomie UE i szerszym poziomie europejskim, z uwzględnieniem wszystkich odpowiednich podmiotów państwowych i niepaństwowych, jest konieczne, aby zająć się kwestiami, które przekraczają granice państw i dyscyplin”. Ta rekomendacja znalazła doskonałą ilustrację w działaniach prof. Marzeny Dominiak. Za motto jej naukowej i zarządczej aktywności można by uznać następujące stwierdzenie: − Być dyplomatą w nauce to łączyć różne, czasem sporne czy nieoczywiste, wątki, skupiać wokół danego tematu różnych interesariuszy i przekonać ich do współpracy dla poszerzenia wiedzy i dla znalezienia rozwiązania społecznie ważnych kwestii.

Otwartość i kreatywność

Jak twierdzi wyróżniona tytułem Science Diplomacy Star 2026, w jej przypadku wszystko zaczęło się na etapie przygotowań do habilitacji, kiedy to oprócz intensywnego udziału w różnych konferencjach międzynarodowych i przyglądania się nowym tematom naukowym zaczęła współpracę z prof. Tomaszem Gedrange, ortodontą i wówczas dyrektorem Katedry Ortodoncji, Stomatologii Dziecięcej i Prewencyjnej Centrum Stomatologii i Zdrowia Jamy Ustnej na Uniwersytecie w Greifswaldzie. − Na mojej ścieżce zawodowej to był taki game changer − mówi prof. Dominiak. − Pierwszy raz bowiem weszłam w skład międzynarodowego zespołu interdyscyplinarnego (Uniwersytet w Greifswaldzie, Uniwersytet w Bonn, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu), czego efektem po latach było stworzenie międzynarodowego projektu badawczego dotyczącego personalizowanej trójwymiarowej rekonstrukcji kości twarzoczaszki.

Efektem tej pierwszej współpracy były też kolejne, z kolejnymi uczelniami z Niemiec, a potem także z innych krajów Europy. Obecnie np. jest liderem projektu naukowego zatytułowanego „Integrating Peri-Implantitis Research into Higher Education Curriculum-Developing and Integrating Evidence-Based Teaching Materials and Clinical Tools” Partnership for Cooperation (KA220-HED) Narodowej Agencji Erasmus + i Europejskiego Korpusu Solidarności realizowanego wspólnie z partnerami z Włoch (Katedrą Chirurgii Szczękowo-Twarzowej i Stomatologicznej, Sapienza University, prof. Umberto Romeo), Hiszpanii (Katedra Chirurgii Stomatologicznej, Barcelona University, prof. Joseph Arnabat), Portugalii (Egas Monitz School of Health &Science, Almada, prof. Gil Alcoforado) i Szwajcarii (Katedra Perioodontologii, Bern University, prof. Anton Sculean). Tematyka projektu dotyczy jednej z najczęstszych obecnie chorób na świecie, tj. stanów zapalnych występujących po wszczepieniu implantów, a badania mają charakter interdyscyplinarny i innowacyjny, bowiem inaczej niż dotąd naukowcy zamierzają wykazać, że etiologia stanów zapalnych wiąże się ze stanem ogólnym organizmu pacjenta, a nie tylko z problemami w obrębie jamy ustnej. Projekt łączy nie tylko wiodące uniwersytety na świecie, co ma ogromne znaczenie przy wprowadzeniu nowych wytycznych w edukacji przed- i podyplomowej, ale także wiodących naukowców i specjalistów w Europie i na świecie, ale także różne specjalności stomatologiczne bezpośrednio związane z badanym tematem. W ten sposób crosssektorowo i międzynarodowo łączy siły w realizacji teamtu badawczego o charakterze ważnym społecznie, przekraczającym granice państw.

Prof. Dominiak reprezentuje też swoją uczelnię w sieci EUGLOH (UMW jest partnerem stowarzyszonym tego uniwersytetu europejskiego), Magna Carta czy też European University Association, gdzie pracowała wspólnie z 9 europejskimi uniwersytetami nad wytycznymi „Exploring strategies for institutions to leverage the Scholarship of Teaching and Learning (SoTL)”.

Ale dyplomacja naukowa to nie tylko konkretne projekty, badania czy nawiązane partnerstwa. Z dalszych słów prorektor ds. umiędzynarodowienia Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu wywnioskować można, że genezy dyplomacji naukowej należy upatrywać raczej w cechach osobistych niż w podejmowanych coraz to nowych wyzwaniach.

− Dla mnie definicją umiędzynarodowienia nie jest wspólne napisanie projektu z jednym kolegą z zagranicy, w dodatku będącym badaczem z tej samej co my dyscypliny − tłumaczy prof. Marzena Dominiak. − Prawdziwe umiędzynarodowienie to efekt rzeczywistej ciekawości świata pojmowanego tak geograficznie, jak i naukowo. Zatem internacjonalizacja następuje wtedy, gdy jesteśmy otwarci na różne tematy, szukamy najbardziej wartościowych naukowo i społecznie powiązań między dyscyplinami i potrafimy do tego dobrać sobie różnych partnerów. To wymaga kreatywności, zdolności spojrzenia na daną kwestię z kompletnie nieoczywistej strony, ale też umiejętności nawiązywania kontaktów oraz (a może przede wszystkim) zdolności ich podtrzymywania.

Współpraca i konkurencyjność

W świecie nauki akompaniamentem do najczęściej powtarzanego słowa, czyli współpracy, jest inne, czyli konkurencja. We wspomnianym wyżej dokumencie europejskim czytamy m.in.: „Nauka […] jest kluczowym elementem w stosunkach międzynarodowych z naciskiem na konkurencję lub współpracę, lub dążenie do połączenia obu”. Cała sztuka polega na tym, by uczelnie i instytuty badawcze, dążąc do współpracy i dzieląc się tematami naukowymi, jednocześnie umacniały swoją własną markę i markę swojego kraju na akademickiej mapie.

To zadanie jakby wprost skrojone dla kogoś, komu przyznaje się tytuł Science Diplomacy Star. Zatem Prof. Dominiak, pytana o to, jak znaleźć złoty środek w internacjonalizacji, podaje swoją receptę: − To prawda, że współpracując z innymi, podajemy im rękę, dzięki czemu nie tylko my, ale też nasi partnerzy rozwijają swoją ofertę, stają się bardziej atrakcyjni dla studentów czy badaczy. Cały sekret polega na tym, by starać się być zawsze o krok do przodu przed innymi, a to możliwe jest tylko wtedy, gdy będziemy liderem proponowanych tematów czy projektów.

W tym kontekście Science Diplomacy Star 2026 podkreśla, że największą troską każdego naukowca i każdej uczelni musi być dzisiaj ciągły samorozwój i zwraca uwagę na to, że atrakcyjność tematów badawczych, jakie uczelnia proponuje partnerom zagranicznym, to najwyższy znak jakości dla naukowca czy uczelni.

− Przedstawiając swój pomysł na arenie międzynarodowej, poddajemy go ocenie wymagającemu gronu, więc jeśli temat ten okaże się interesujący i ważny dla naszych partnerów, definiuje to nie tylko naszą kompetencję naukową, ale też innowacyjność i wyczucie istotnych problemów w ponadnarodowym wymiarze. To kluczowe wyzwanie w dyplomacji naukowej.

Dostępność i uważność

Prorektor ds. umiędzynarodowienia UMW mówi, że powodzenie w działaniach w środowisku międzynarodowym oparte jest na zaufaniu, to zaś w świecie akademii budzi się, wykazując się nie tylko doskonałymi kompetencjami naukowymi (wiedza), ale także umiejętnościami komunikacyjnymi (docieranie do różnych grup interesariuszy oraz wywieranie wpływu na społeczeństwo, przekuwanie efektów badań naukowych w trwały zysk o praktycznym znaczeniu społecznym) i zdolnością odpowiedniej selekcji informacji.

− Bycie dyplomatą nauki to trudne zadanie, bo trzeba umieć odnaleźć się w roli takiego podwójnego agenta: umieć jednocześnie reprezentować siebie jako naukowca oraz swoją uczelnię czy (szerzej) swój kraj, utożsamiać się z tym, co uczelnia proponuje, angażować się, a nawet żyć swoim uniwersytetem − tłumaczy Science Diplomacy Star 2026.

Że prof. Marzena Dominiak w tej roli odnajduje się doskonale, najlepiej dowodzą słowa rekomendującej jej kandydaturę Magdaleny Szymków-Cieniawskiej, dyrektor Działu Współpracy Międzynarodowej UMW: − Prof. Dominiak jest osobą, która zawsze jest dostępna w momentach kluczowych, zarówno wtedy, gdy wymagane są decyzje strategiczne, jak i w trakcie najważniejszych wydarzeń międzynarodowych. Jej aktywność jest przemyślanym i efektywnym narzędziem budowania wartości dla uczelni. Podczas podróży międzynarodowych potrafi sprawnie łączyć wszystkie pełnione funkcje, maksymalizując korzyści poprzez nawiązywanie nowych kontaktów, wzmacnianie istniejących relacji oraz uważną obserwację funkcjonowania procesów akademickich i administracyjnych w innych krajach.

Prof. dr hab. Marzena Dominiak – od 2024/2025 prorektor ds. umiędzynarodowienia, a od 2020-2024 prorektor ds. strategii rozwoju UMW, od 2008 kierownik Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej UMW. Członek zespołu ds. umiędzynarodowienia KRASP w kadencji 2024-2028. Od 2017 prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego i członek zarządu Światowej Federacji Dentystycznej (World Dental Fedreration) − komisja edukacyjna i komisja specjalna ds. kongresów światowych. Od 2024 członek zespołu roboczego ds. otyłości Ministerstwa Zdrowia. Twórca kampanii społecznej UMW #nabieraMyodwagi.

Autorka ponad 300 publikacji, 7 książek w języku polskim i angielskim głównie na temat implantologii, chirurgii jamy ustnej i ortognatycznej. Otrzymała również 3 patenty międzynarodowe i krajowe oraz ponad 40 komercyjnych i niekomercyjnych projektów naukowych. Nagrodzona m.in. „Złotym Skalpelem” 2021.

Nagrodę ufundowała Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej.

Strona Nagrody: gwiazdyinternacjonalizacji.pl