Budowa strategicznych partnerstw akademickich wspierających umiędzynarodowienie polskich uczelni była tematem sesji plenarnej „Gdzie być chcemy – perspektywiczne kierunki i rynki współpracy polskich uczelni”, w której wzięli udział ambasadorowie Turcji i Wietnamu w Polsce oraz charge d’affaires ambasady Uzbekistanu, rektorzy Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Gdańskiego, a także przedstawiciele kierownictw Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej i Fundacji Edukacyjnej Perspektywy. List do uczestników sesji przesłał także ambasador RP w Maroku. Działania w tych czterech krajach polskie uczelnie uznają za swój priorytet. Debata odbyła się 29 stycznia w Auditorium Maximum UJ podczas konferencji „Studenci zagraniczni w Polsce 2026”.

Sesję otworzył i prowadził prof. Piotr Jedynak, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, który podkreślił, że Polska nie może prowadzić internacjonalizacji w sposób przypadkowy. Zaznaczył, że ”chcemy w sposób selektywny i świadomy budować partnerstwa strategiczne z wybranymi krajami”, a zaproszeni goście to „wybory nieprzypadkowe”. Wskazał dwa kluczowe kryteria wyboru kierunków współpracy: sytuację demograficzną i wizerunek Polski za granicą. Zwrócił uwagę, że ”trudno rekrutować z krajów, które mają negatywne tendencje demograficzne”, a jednocześnie ”postrzeganie naszego kraju, naszych miast i naszych uniwersytetów powinno być na tyle pozytywne, żeby było motorem pogłębiania współpracy międzynarodowej”. Podkreślił także znaczenie zaufania, mówiąc: ”zaufanie jest niezbędne, żeby rozwijać współpracę – a jego podstawą są spotkania, rozmowy i czas”.

W części poświęconej Turcji prof. Piotr Stepnowski, rektor Uniwersytetu Gdańskiego i przewodniczący KRUP, wskazał, że relacje akademickie między Polską a Turcją osiągnęły etap dojrzałości. Mówił: ”zbudowaliśmy już bardzo duże pole zaufania uczelni tureckich do instytucji polskich i vice versa”. Przypomniał o pierwszym Forum Rektorów Polski i Turcji w Ankarze, zapowiedział rewizytę rektorów tureckich w Polsce, która – ma nadzieję – doprowadzi do podpisania porozumień międzyrządowych i uruchomienia nowych programów bilateralnych. Zwrócił też uwagę na strategiczny wymiar współpracy, podkreślając potrzebę zgodności działań uczelni z politykami państw. Jako przykład podał rozwój innowacyjności w Turcji, wskazując, że „80% wydatków na technologie innowacyjne zostaje dziś w Turcji”, podczas gdy w Polsce proporcje są odwrotne, co – jego zdaniem – stanowi ważną lekcję dla polskiej polityki naukowej.

Ambasador Turcji w Polsce, Rauf Alp Denktaş, wskazał konkretne kierunki przyszłej współpracy, podkreślając znaczenie wspólnych programów studiów i podwójnych dyplomów, szczególnie w obszarach innowacji, transformacji cyfrowej i sztucznej inteligencji. Zaznaczył przy tym, że ”wszystko zaczyna się od bezpieczeństwa – nawet edukacja”, wskazując na szerszy kontekst geopolityczny współpracy akademickiej.

W części poświęconej Wietnamowi dr Łukasz Gołota, zastępca dyrektora NAWA, zwrócił uwagę na wyjątkowy kapitał historyczny relacji polsko-wietnamskich. Jak zauważył, ”Wietnam jest chyba ostatnim krajem na świecie, gdzie elity mówią po polsku”, co sprawia, że Polska nie musi budować swojej wiarygodności od podstaw. Podkreślił, że ”ta historia daje rękojmię jakości” i pozwala pominąć najtrudniejszy etap wejścia na rynek edukacyjny. Jednocześnie zaznaczył, że nadszedł czas, aby ”przekuć mobilność i wzajemną serdeczność w realne programy współpracy naukowej i komercjalizacji badań”.

Ambasador Wietnamu w Polsce, Ha Hoang Hai, mówił (znakomitą polszczyzną!) o silnych, emocjonalnych podstawach relacji między krajami. Przypomniał, że Polska była jednym z pierwszych państw, które uznały niepodległość Wietnamu, a współpraca edukacyjna doprowadziła do wykształcenia około pięciu tysięcy wietnamskich absolwentów polskich uczelni, którzy budują wietnamskie elity. Jak podkreślił, ”z pokolenia na pokolenie słowo ‘Ba Lan’, czyli Polska, kojarzy się w Wietnamie bardzo pozytywnie”. Przedstawił także konkretne projekty, w tym budowę Polsko-Wietnamskiego Centrum Tropikalnego oraz współpracę w zakresie geologii i konserwacji zabytków. Zapowiedział zwiększenie liczby stypendiów rządowych, jednocześnie wskazując na bariery administracyjne, podkreślając, że ”procedury wizowe i nostryfikacyjne sprawiają, że studenci czasem nie zdążają na nowy rok akademicki”.

Część dotycząca Uzbekistanu koncentrowała się na potencjale demograficznym i jakości studentów. Waldemar Siwiński z Fundacji Edukacyjnej „Perspektywy” zwrócił uwagę, że Uzbekistan jest krajem młodym, dynamicznie rosnącym demograficznie i przyjaznym wobec Polaków. Jak mówił: ”Uzbecy dobrze się czują w Polsce, a każdy Polak, który tam pojedzie, staje się przyjacielem Uzbekistanu”. Podkreślił, że pierwsze wizyty rektorskie przełożyły się bezpośrednio na wzrost liczby studentów, co dowodzi skuteczności inwestowania w relacje.

Charge d’affaires Ambasady Uzbekistanu w Polsce, Siroj Sayfulloev, poinformował, że obecnie w Polsce studiuje ponad dwa tysiące studentów uzbeckich, a zainteresowanie naszym krajem stale rośnie. Jednocześnie wskazał na problemy wizowe jako główną barierę dalszego rozwoju współpracy. Zapowiedział organizację Kongresu Uniwersytetów Azji Centralnej i Unii Europejskiej w Samarkandzie oraz kolejnego Forum Uniwersytetów Uzbekistanu i Polski, podkreślając, że ”jest ogromne zapotrzebowanie na edukację zagraniczną, a polskie uczelnie są dla Uzbekistanu naturalnym partnerem”.

Sesja jednoznacznie pokazała, że internacjonalizacja polskich uczelni powinna opierać się na długofalowych relacjach, zaufaniu i strategicznym wyborze kierunków. Turcja, Wietnam i Uzbekistan to nie tylko rynki rekrutacyjne, lecz pełnoprawni partnerzy w budowaniu wspólnej przestrzeni badań, innowacji i kształcenia.

Doroczna konferencja “Studenci Zagraniczni w Polsce” (w tym roku odbyła się po raz XIX) jest organizowana w ramach programu Study in Poland, który jest prowadzony wspólnie przez Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP) i Fundację Edukacyjną Perspektywy od 2005 roku. Program ma na celu międzynarodową promocję polskiego szkolnictwa wyższego i zachęcanie obcokrajowców do studiowania w Polsce. Działania te tworzą solidne podstawy do rozwoju umiędzynarodowienia polskich uczelni i dają wymierne efekty - polskie szkolnictwo jest coraz lepiej postrzegane na świecie. W „Study in Poland” uczestniczą wyłącznie uczelnie akademickie, które przestrzegają najwyższych standardów umiędzynarodowienia i polityki wizowej.

Opr. AR

Fot. Anita Kot / Perspektywy